Lubrykant a płodność – wróg czy przyjaciel?

Lubrykanty i żele intymne – jakie mają zastosowanie?

Lubrykant, czyli inaczej żel intymny, to płynna substancja, której głównym zadaniem jest zminimalizowanie tarcia podczas seksu oraz ograniczanie dyskomfortu związanego z suchością pochwy.

Lubrykanty nawilżają i zapewniają odpowiedni poślizg, a co za tym idzie – ograniczają otarcia i podrażnienia oraz sprawiają, że seks jest ogólnie przyjemniejszy u przynajmniej 70% badanych.

Mała rzecz, a cieszy – szczególnie że lubrykanty stają się coraz popularniejsze, a stygmatyzacja związana z ich używaniem odchodzi w niepamięć (nareszcie!).

Żele intymne mogą być stosowane podczas seksu waginalnego, analnego (w tym przypadku są nawet wskazane ze względu na brak naturalnego nawilżenia i zwiększone ryzyko otarć!), oralnego czy masturbacji, ale także na przykład w trakcie intymnego masażu.

Rodzaje lubrykantów

Lubrykanty na bazie wody

Żele intymne na bazie wody to jedne z najczęściej spotykanych lubrykantów. Są stosunkowo tanie i bezpieczne w użyciu zarówno z zabawkami erotycznymi (w tym akcesoriami silikonowymi), jak i prezerwatywami oraz innymi środkami antykoncepcyjnymi.

Ze względu na pH bliskie naturalnemu pH pochwy lubrykanty wodne są jednymi z najczęściej rekomendowanych przez lekarzy_rki.

Mankamentem żeli intymnych na bazie wody jest to, że mają tendencję do szybkiego wysychania. Nie sprawdzają się także pod prysznicem, gdzie szybko się wypłukują.

Jeśli więc od sprintów wolimy maraton, warto nastawić się na potrzebę dołożenia lubrykantu w trakcie stosunku (co jest swoją drogą całkiem niezłą okazją do złapania jednego czy dwóch oddechów).

Lubrykanty na bazie silikonu

Silikonowe żele intymne to wciąż nowość na rynku lubrykantów. Zapewniają bardziej wyczuwalny i trwały poślizg niż te bazujące na wodzie, a do uczucia komfortowego nawilżenia podczas stosunku wystarczy kilka kropli. Szczególnie dobrze sprawdzają się podczas seksu analnego, gdzie potrzeba dodatkowego poślizgu jest dość spora. Podobnie jak w przypadku żeli wodnych, można je bezpiecznie stosować z prezerwatywami i innymi środkami antykoncepcyjnymi.

Minusy? Nie sprawdzą się w towarzystwie silikonowych zabawek, gdyż mogą je dość dotkliwie uszkodzić.

Lubrykanty na bazie oleju

Olejowe żele intymne sprawdzają się idealnie w przypadku erotycznych masaży oraz gry wstępnej. Nie wysychają i zapewniają bardzo dobry poślizg. Nie powinny być jednak stosowane wewnętrznie – trudno jest się ich pozbyć, a ich przedłużona obecność może zmienić pH pochwy na bardziej kwaśne, co może z kolei prowadzić do infekcji (wyjątkiem są tutaj w 100% naturalne oleje, na przykład olej kokosowy lub migdałowy, jednak ich stosowanie warto skonsultować wcześniej ze specjalistą_tką). Lubrykanty na bazie oleju uszkadzają także lateksowe prezerwatywy i mogą prowadzić do zniszczenia zabawek erotycznych.

Jako że ryzyko infekcji lub nieplanowanej ciąży w przypadku stosowania olejowych lubrykantów jest nomen omen stosunkowo spore, nie są rekomendowane do użycia wewnętrznie oraz w trakcie penetracji.

Lubrykant a zajście w ciążę

Czy lubrykanty zabijają plemniki? Jak stosowanie zwykłych żeli intymnych wpływa na szanse zajścia w ciążę? Okazuje się, że w sprawie plemniki kontra lubrykant na ten moment wygrywa ten drugi, choć finalny werdykt jeszcze nie zapadł.

Badania in-vitro sugerują, że zwykły lubrykant bazujący na wodzie jest w stanie unieruchomić wszystkie plemniki w ciągu 5 minut od ekspozycji i uśmiercić średnio 95,23% z nich w ciągu 60 minut. Inne źródła medyczne potwierdzają negatywny wpływ „klasycznych” (czyli tych, które nie są przeznaczone dla osób starających się o dziecko) lubrykantów na szanse zajścia w ciążę, wnioskując na bazie badań in-vitro, że stosowanie żeli intymnych zmniejsza zdolność plemników do spontanicznego i aktywnego poruszania się, która jest kluczowa w przypadku starań o dziecko. Co ciekawe, podobny wpływ na plemniki może mieć też… ślina, najbardziej naturalny (choć nie najlepszy) lubrykant.

Czy to oznacza, że żele intymne działają antykoncepcyjnie i mamy pewność, że utrudniają zapłodnienie? Nie.

Słowo klucz, na które musimy zwrócić szczególną uwagę to: „in-vitro”. Badania w laboratorium odbiegają bowiem od „domowych” warunków, w których stosowane są lubrykanty, i nie oddają pełnego obrazu sytuacji. W naturalnych warunkach podczas wytrysku plemniki dostają się nie tylko do pochwy, w której znajduje się żel, ale także bezpośrednio do szyjki macicy. Ich ekspozycja na żel jest również znacznie krótsza niż w przypadku badań in-vitro.

Badania poza laboratorium nie potwierdzają tez z badań in-vitro, co sugeruje, że żel intymny stosowany w normalnych warunkach wcale nie musi negatywnie wpływać na naszą płodność.

Lubrykanty wspomagające zapłodnienie

Na szczęście dla wszystkich pragnących powiększyć swoją rodzinę na rynku istnieją lubrykanty dla osób starających się o dziecko.

„Specjalistyczne” żele intymne zostały stworzone z myślą o planujących ciążę. Czym dokładnie różnią się od pozostałych i jak wpływają na płodność? Czy lubrykant może pomóc zajść w ciążę?

Lubrykanty wspomagające zajście w ciążę to tak naprawdę żele intymne, które… nie utrudniają starań o dziecko – nie pogarszają stanu plemników, nie wpływają nadmiernie na zmianę pH pochwy ani nie uniemożliwiają zapłodnienia. Nie zawierają też składników, które mogłyby potencjalnie zaszkodzić plemnikom lub płodności ogólnie.

Trudno więc do końca mówić tu o „lubrykantach pomagających zajść w ciążę”, choć oczywiście może to być kwestia dość subiektywna. Dla jednych bowiem poprawa komfortu podczas seksu (odpowiedni poślizg i brak uczucia suchości) może być na tyle wartościową zmianą, że doprowadzi do częstszych, regularniejszych stosunków, które koniec końców, poskutkują upragnioną ciążą. 

Przeczytaj też nasz artykuł o seksie podczas ciąży.

Żel intymny a starania o dziecko – czy to się może udać?

Jeśli jesteś tu, bo nie wyobrażasz sobie już seksu bez użycia lubrykantu, a jednocześnie planujesz ciążę lub aktywnie starasz się o dziecko, najlepszym wyborem będzie udanie się do ginekologa_żki i porozmawianie z nim_nią o swojej sytuacji.

To lekarz_rka najlepiej oceni, czy dany lubrykant sprawdzi się także podczas starań o dziecko, czy wręcz przeciwnie. Dodatkowo możesz napisać bezpośrednio do producenta – z mojego doświadczenia większość firm dość chętnie odpowiada na podobne zapytania od klientów_ek.

L. Anderson, S.E. Lewis, N. McClure, The effects of coital lubricants on sperm motility in vitro, „Human Reproduction” 1998, vol. 13, p. 3351-3356.
W. Eggert-Kruse, A. Köhler, G. Rohr, B. Runnebaum, The pH as an important determinant of sperm-mucus interaction, „Fertility and Sterility” 1993, vol. 59, i. 3, p. 617-628, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8458467/ [dostęp z dn. 06.06.2022].
S.C. Mackenzie, S.A. Gellatly, Vaginal lubricants in the couple trying-to-conceive: Assessing healthcare professional recommendations and effect on in vitro sperm function, „PLoS One” 2019, vol. 14, i. 5, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6516666/ [dostęp z dn. 06.06.2022].
T.B. Mesen, A.Z. Steiner, Effect of vaginal lubricants on natural fertility, „Current Opinion in Obstetrics and Gynecology” 2014, vol. 26, i. 3, p. 186-192, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24717914/#:~:text=Lubricants%20formulated%20to%20be%20nontoxic,has%20no%20effect%20of%20fecundity [dostęp z dn. 06.06.2022].
A.Z. Steiner, D.L. Long, C. Tanner, A.H. Herring, Effect of Vaginal Lubricants on Natural Fertility, „Obstetrics & Gynaecology” 2012, vol. 120, i. 1, p. 44-51, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3427535/ [dostęp z dn. 06.06.2022].
T. Tulandi, L. Plouffe Jr., R.A. McInnes, Effect of saliva on sperm motility and activity, „Fertility and Sterility” 1982, vol. 38, p. 721-723.
Vaginal Lubricants, „Breastcancer.org”, https://www.breastcancer.org/treatment-side-effects/menopause/treating-symptoms/vaginal-changes/dryness-irritation/lubricants [dostęp z dn. 06.06.2022].
S.L. Wilson, J.K. Adam, Suresh Babu Naidu Krishna, Effects of Vaginal Lubricants on In-Vitro Progressive Spermatozoa Motility, „African Journal of Reproductive Health” 2017, vol. 21, no. 3, p. 96-101, https://www.jstor.org/stable/26357202 [dostęp z dn. 06.06.2022].
K. Young, L. McCab, Know How to Use Vaginal Moisturizers and Lubricants, University Health Network, 2019, https://www.uhn.ca/PatientsFamilies/Health_Information/Health_Topics/Documents/Know_How_to_Use_Vaginal_Moisturizers_Lubricants.pdf [dostęp z dn. 06.06.2022].