O akcji projektu Sekson – „Zbadaj się, nie odkładaj”
„Zbadaj się, nie odkładaj” – to hasło naszej akcji społecznej, w ramach której przekonujemy osoby z niepełnosprawnością, że profilaktyka zdrowia intymnego jest bardzo ważna oraz przełamujemy ich lęki i obawy, które do tej pory sprawiały, że unikali wizyty u ginekolożki_ga/urolożki_ga. Akcję realizujemy w ramach projektu Sekson Fundacji Avalon. To projekt edukacyjny, w ramach którego koncentrujemy się na seksualności i rodzicielstwie osób z niepełnosprawnością ruchową. Punktem wyjścia do działań, które prowadzimy, stały się zrealizowane przez nas w 2020 r. badania „Seksualność i rodzicielstwo osób z niepełnosprawnością ruchową”, którymi objętych zostało ponad 800 badanych. Ze szczegółowymi wynikami możecie zapoznać się tutaj.
Do akcji zaangażowaliśmy osoby z niepełnosprawnością, które w krótkich filmikach opowiadają o swoich doświadczeniach z wizyt u lekarek_rzy i mówią, które dostosowania są dla nich niezbędne. Zaprosiliśmy także specjalistki_ów, którzy odczarowują samą wizytę u lekarza i zachęcają do profilaktyki zdrowia, pokazując jednocześnie innym specjalistkom_om/placówkom, że czasem otwartość, chęć zdobywania wiedzy i rozwoju wystarczą, aby pomóc osobie z niepełnosprawnością. Zapraszamy także do wrzucania zdjęć z kartką z hasztagiem #mapadostępności, aby idea dostępności, otwartości i równości poszła w świat.
Jak wygląda dostępność w obszarze usług medycznych?
Badania pokazały, że przez większość służba zdrowia oceniana jest negatywnie: przede wszystkim ze względu na brak dostępności, brak holistycznego podejścia do niepełnosprawności, długi czas oczekiwania na wizytę oraz brak informacji o tym, czy dana_y specjalistka_a zajmuje się konkretnym schorzeniem i czy ma doświadczenie w pracy z osobami z niepełnosprawnością. Większość osób zmuszona jest do korzystania jednocześnie z prywatnych wizyt u specjalistek_ów. Matki i partnerki mężczyzn z niepełnosprawnością zwracały szczególną uwagę na brak wsparcia w przypadku pojawienia się niepełnosprawności w rodzinie. Kobiety spotykają się z poczuciem osamotnienia i braku dostępu do rzetelnej informacji. Brakuje wsparcia specjalistycznego i psychologicznego, wytyczenia ścieżki.
Problemem jest nadal stereotypowe podejście do niepełnosprawności, a niekiedy jest to nawet brak wiedzy na temat usług, które mogłyby być dostosowane do potrzeb osób doświadczających niepełnosprawności. Zdarza się, że same_i zainteresowane_i muszą pozyskiwać wiedzę na temat np. karetek przewożących osoby poruszające się na wózkach elektrycznych. Personel medyczny nie zawsze dysponuje taką wiedzą, niejednokrotnie nie wykazuje też inicjatywy, by ją pozyskać.
Problemem w dostępie do usług ginekologicznych jest mentalność ekspertek_ów, przejawiająca się między innymi protekcjonalnym traktowaniem kobiet z niepełnosprawnością. Takie zachowanie może być spowodowane brakiem odpowiedniej edukacji i doświadczenia.
Przez brak rzetelnej edukacji seksualnej, a także dobrego źródła wiedzy, osoby z niepełnosprawnością są nadal tą grupą społeczną, która jest wykluczana, zarówno z obszaru seksualności, jak i profilaktyki zdrowia intymnego. O osobach z niepełnosprawnością nadal myśli się jako o aseksualnych, nadal bywają infantylizowane i pozbawiane tożsamości seksualnej.
Obawy, lęki i bariery w obszarze zdrowia intymnego wśród kobiet z niepełnosprawnością
Z wizytą u ginekolożki_ga wiąże się przede wszystkim obawa, że gabinet będzie niedostosowany do potrzeb pacjentki. Dostępność to jeden z ważniejszych czynników wpływających na decyzję o wizycie. Badania pokazują, że dostosowanie architektoniczne placówek medycznych nadal nie jest oczywiste i nadal jest to najważniejszy powód, przez który kobiety z niepełnosprawnością rezygnują z wizyty u lekarki_rza.
Najczęstszym lękiem kobiety przed wizytą jest lęk przed samą_ym lekarką_rzem. Badania pokazały, że to ze strony lekarzy właśnie kobiety często doświadczają dyskryminacji. „Tabletki antykoncepcyjne – a po co to Pani?”, „Pani to nie dotyczy” – z takimi głosami w gabinetach ginekologicznych stykają się kobiety z niepełnosprawnością. Kobiety najczęściej samodzielnie wyszukują informacji, jak ich schorzenie może wpływać na ich zdrowie ginekologiczne, przebieg ciąży i możliwość posiadania dzieci, bo obawiają się, że specjalista nie będzie takiej wiedzy posiadał lub będzie odradzał jej macierzyństwo. Prawie połowa badanych kobiet zadeklarowała także, że doświadczyła sytuacji, w której ktoś proponuje jej pomoc, „bo będzie szybciej”, oraz sytuacji, w których zmuszone były przebierać się przy osobach trzecich.
Niezwykle ważne jest także wykluczenie ze sfery seksualnej, którego doświadczają kobiety z niepełnosprawnością. Kobiety stykają się z negatywnymi komunikatami dotyczącymi ich seksualności, najczęściej niestety ze strony najbliższego otoczenia, a w kontekście rodzicielstwa również od służby zdrowia. W związku z tym wizyta u ginekolożki_ga staje się czymś, co przestaje być priorytetem. Dziewczyny z niepełnosprawnością wychowywane są w przeświadczeniu, że seksualność, profilaktyka zdrowia intymnego i seks to obszary, które ich nie dotyczą.
Barierą okazuje się także kwestia zależności – według naszych badań tylko 6% zadeklarowało, że jest osobą niezależną, a pozostałych 94% mówi, że są zależni od rodziny, wsparcia asystentki_a, opiekunki_a, osób trzecich. Ta zależność ma także znaczenie w kontekście dbania o swoje zdrowie – bycie uzależnionym od bliskich, jeśli chodzi o dotarcie na wizytę, jest bardzo istotnym problemem, z którym mierzą się przede wszystkim kobiety. To właśnie im najczęściej w wizycie towarzyszy mama/tata, a dzieje się tak najczęściej dlatego, że dana placówka medyczna uniemożliwia samodzielne poruszanie się czy dotarcie do gabinetu. Zależność w tym obszarze również odbiera poczucie niezależności, autonomiczności, które przecież budują naszą pewność siebie.
Kobiety decydują się na towarzystwo kogoś bliskiego także w związku z obawą przed samą_ym specjalistką_tą i niepewnością co do tego, czy będzie ona_on w stanie udzielić wsparcia kobiecie, chociażby tej decydującej się na antykoncepcję czy macierzyństwo. Kobiety doświadczały sytuacji, kiedy pracowniczki_cy służby zdrowia traktowali je jako osoby, z którymi komunikacja jest utrudniona lub niemożliwa, kierując komunikaty do towarzyszącej kobiecie osobie. Odbiera to nie tylko sprawczość samej kobiecie, ale stanowi również kolejny krok do infantylizacji.
Te doświadczenia, szczególnie negatywne, niestety najtrwalej umacniają w kobietach lęki i obawy przed kolejną wizytą, co sprawia, że często te wizyty są jednorazowe, a profilaktyka zdrowia intymnego schodzi na dalszy plan.
Czym jest Mapa Dostępności i dostępność usług medycznych?
Zainicjowana przez Fundację Avalon Mapa Dostępności to ogólnopolska wyszukiwarka dostosowanych placówek medycznych i specjalistek_ów, współpracujących z osobami z niepełnosprawnością ruchową i sensoryczną.
Miejsca oraz osoby, które znajdują się na Mapie, spełniają opracowane kryteria dostępności, są miejscami przyjaznymi osobom z niepełnosprawnościami, przestrzeniami wolnymi od barier, zarówno tych architektonicznych, jak i komunikacyjnych – to miejsca, w których można np. skorzystać ze wsparcia asystentki_a, w których dostępna jest pętla indukcyjna czy takie, w których personel administracyjny wie, jak wesprzeć osobę z niepełnosprawnością.
Mapa Dostępności ma zapewnić potrzebę informacji i ułatwiać dostęp do usług medycznych na równych zasadach. Niezależność i samodzielność to wartości, które powinny być zagwarantowane nam wszystkim, a możliwość zadbania o swoje zdrowie to jedno z podstawowych praw człowieka.
Na Mapie znaleźć można m.in.: dostosowany gabinet ginekologiczny, szkołę rodzenia z dedykowanym programem dla przyszłych rodziców z niepełnosprawnością, specjalistkę_ę zajmującą_ego się rehabilitacją seksualną oraz psychoterapeutki_ów współpracujących z osobami z niepełnosprawnością.
Doświadczanie niepełnosprawności okazuje się dodatkową trudnością w obszarze profilaktyki zdrowia intymnego, stąd potrzeba stworzenia Mapy Dostępności oraz kryteriów dostępności, które stały się wytycznymi, jakie dostosowane placówka medyczna i gabinet specjalistyczny powinny spełniać. Wyróżniliśmy kryteria związane z dostosowaniem architektonicznym, czyli te, które wiążą się m.in. z: odpowiednią szerokością drzwi i innych przestrzeni komunikacyjnych, informacją o dostępności podjazdów, automatycznych drzwi, windy, poręczy, pochylni i dostępem miejsca parkingowego dla osób z niepełnosprawnością. W przypadku gabinetu to także dostosowana toaleta, odpowiednio długi czas wizyty i możliwość skorzystania z pomieszczenia do przygotowania się na wizytę. Ważne są także dostosowania dla osób z niepełnosprawnością sensoryczną: informacja wizualna, dotykowa i dźwiękowa, w tym m.in. dotykowe oznaczenie pomieszczeń, przejrzyste i wyraźne tablice informacyjne, oznaczenia schodów.
Wyróżniliśmy także kryteria dodatkowe, które coraz częściej pojawiają się w placówkach i gabinetach. Są to m.in.: asystent_ka osoby z niepełnosprawnością, tłumacz_ka polskiego języka migowego, możliwość wejścia z psem asystującym, podnośnik, dostęp do pętli indukcyjnej czy waga z możliwością siadania.
Jednym z kluczowych kryteriów jest poszanowanie godności i komfortu osoby z niepełnosprawnością, co wiąże się chociażby z potrzebą wydłużenia czasu wizyty, ale także postawą otwartości i szacunku.
Kryteria dostępności i zawarte w nich dostosowania to wskazówki, jak stwarzać środowisko, które wolne jest od barier architektonicznych i stereotypów, umożliwia uczestnictwo w życiu społecznym i przeciwdziała tym samym wykluczeniu i dyskryminacji osób z niepełnosprawnością.
Dołącz do akcji „Zbadaj się, nie odkładaj” – więcej informacji na kanałach projektu Sekson:
Przeczytaj też nasze inne teksty w ramach współpracy Sekson x Your KAYA:
Data dodania: 14/08/2022
Data aktualizacji: 14/08/2022
