Wszystko o błonie dziewiczej (hymen) | Your KAYA
Błona dziewicza, czyli hymen w pytaniach i odpowiedziach

Udostępnij

Błona dziewicza, czyli hymen w pytaniach i odpowiedziach

W poniższym artykule opisujemy wygląd, budowę i funkcje błony dziewiczej, czyli hymenu. Wyjaśniamy także, dlaczego preferujemy to drugie określenie oraz podejmujemy dyskurs na temat samej definicji „dziewictwa”.

Dominika Olchowik

Opublikowano: 7.06.20217 minczytania

Ilustracja - błona dziewicza

Ilustracja: Jarek Danilenko

  • Błona dziewicza inaczej
  • Czym jest błona dziewicza?
  • Gdzie znajduje się błona dziewicza?
  • Jak wygląda hymen?
  • Jakie funkcje pełni hymen?
  • Jak można przebić błonę dziewiczą?
  • Czy przebicie błony = utrata dziewictwa?
  • Czy przerwanie błony dziewiczej boli?
  • Jak mogę sprawdzić, czy mam błonę dziewiczą?
  • Czy hymen po przerwaniu może zostać odbudowany?
  • Dziewictwo – bez presji
  • Wiedza w pigułce

Błona dziewicza inaczej

Błona dziewicza to konstrukt kulturowy – jako społeczeństwo wyolbrzymiliśmy do granic możliwości jej znaczenie, które w wielu kulturach tożsame jest z cnotą, czystością, niewinnością. Automatycznie sugeruje to, że współżycie seksualne to brudny i hańbiący akt. Temat samej terminologii jest więc niezwykle ważny, bo niefortunne i przestarzałe myślenie może nieść ze sobą mylące, często stygmatyzujące informacje. Jakiś czas temu norweskie Ministerstwo Zdrowia postanowiło zastąpić termin „błona dziewicza” inną, bardziej adekwatną i przede wszystkim neutralną nazwą. I tak oto, tłumacząc na język polski, błona dziewicza w norweskich słownikach figuruje teraz jako „wieniec waginalny” lub „fałdka pochwowa”. W Polsce zaś coraz większą popularność zdobywa określenie „hymen” – i my podążamy tym tropem, do czego zachęcamy również Was. Dlaczego?

Parafrazując nasz inny artykuł: o dziewictwie opowiada się w kategoriach „straty”, tak jakby pierwszy stosunek seksualny wiązał się z jakimś niewłaściwym, destrukcyjnym dla naszej moralności zachowaniem. Jest to krzywdzące, stresujące i dla wielu osób odstręczające od swobodnej eksploracji swojego ciała i seksualności. Pamiętaj: to Ty decydujesz, czym tak naprawdę jest dla Ciebie współżycie. Nikt nie ma prawa narzucać Ci swoich przekonań i decydować o tym, kiedy „debiut” w tej materii będzie odpowiedni. Jak dowiecie się poniżej, błona dziewicza nie odgrywa żadnej kluczowej roli w organizmie, a dopisywanie jej jakichś metafizycznych, nieuchwytnych właściwości ma charakter stygmatyzujący. „Hymen” jest nienarzucającym i nienacechowanym określeniem – dlatego w poniższym tekście wykorzystujemy je zamiennie z błoną dziewiczą, aby zachować jasność przekazu, zarazem oswajając Was z tą nazwą.

Czym jest błona dziewicza?

Hymen oczami lekarzy i ekspertów ma znacznie bardziej przyziemne niż dla wielu młodych osób z macicami, dopiero zaczynających współżycie. Dziewictwo to koncept bardzo głęboko zakorzeniony w kulturze i religii, sama „dziewica” czy „prawiczek” zaś to mylące i generujące wiele niedomówień pojęcia. Nic dziwnego, że wokół błony dziewiczej narosło wiele mitów i błędnych przekonań, które – zamiast zachęcać do edukacji i eksploracji własnego ciała – generują więcej strachu, obaw i niepotrzebnego lęku.

Błona dziewicza jest delikatnym i elastycznym fałdem śluzówki macicy, oddzielającym przedsionek pochwy od jej wnętrza.

Fałd ten powstaje już w 5. miesiącu życia płodowego i początkowo szczelnie zakrywa wejście do pochwy. W późniejszych etapach rozwoju noworodka wykształca się w nim otwór (bądź otwory), który z czasem dodatkowo się poszerza (przyjmuje się, że o około 1 milimetr rocznie). Pomimo tego, że z błoną dziewiczą rodzi się zdecydowana większość dziewczynek, może się zdarzyć, że się ona w ogóle nie wykształci.

Gdzie znajduje się błona dziewicza?

Błona dziewicza znajduje się zazwyczaj od około 1 do 1,5 centymetra od wejścia do pochwy, na granicy jej przedsionka i pochwy właściwej.

Jak wygląda hymen?

To, jak wygląda błona dziewicza, zależy od genów, poziomów hormonów płciowych, a także ewentualnych przebytych wcześniej infekcji czy chorób. Podobny rozstrzał dotyczy też grubości hymen. Błona dziewicza może niemal kompletnie zamykać wejście do pochwy lub zupełnie odwrotnie – składać się jedynie ze strzępków.

Hymen – rodzaje i kształty

  • Półksiężycowaty (nieregularny okrąg, który tworzy jeden, duży otwór),

  • sitkowany (zwarta błona z dużą liczbą małych otworów),

  • perforowany (jak wyżej, z tą różnicą, że otworów jest mniej, ale są większe),

  • brzeżny (czyli kiedy fałd śluzówki otacza wejście do pochwy, ale osłania ją w minimalnym stopniu na jej brzegach).

U większości osób występuje półksiężycowata błona dziewicza, czyli taka, gdzie fałd skóry jedynie połowicznie (albo nawet i mniej) zaczepia o ścianę pochwy. Tak duży otwór sprawia, że podczas pierwszego stosunku przerwanie błony jest najczęściej niewyczuwalne.

illustracja - wygląd hymenu

Jakie funkcje pełni hymen?

Kiedyś uważano, że błona dziewicza to rodzaj naturalnej bariery chroniącej wnętrze pochwy przed drobnoustrojami i bakteriami. Z drugiej strony wiemy już, że błona dziewicza posiada otwory, co w tym przypadku wyklucza tę funkcję. 

Odpowiedź na to pytanie jest więc krótka: błona dziewicza to jedynie fałd śluzówki będący pozostałością po życiu płodowym, niespełniający żadnej konkretnej funkcji w organizmie ani nieprzyczyniający się do utrzymania zdrowia i równowagi bakteryjnej wnętrza pochwy.

Jak można przebić błonę dziewiczą?

Przerwanie błony dziewiczej, zazwyczaj w czasie pierwszego stosunku seksualnego, to inaczej defloracja. W zależności od tego, jak wygląda oraz jakiej grubości jest błona, może temu towarzyszyć lekkie krwawienie i delikatny ból – nie przejmuj się tym. Powodem do niepokoju są silniejsze dolegliwości, które uniemożliwiają stosunek seksualny.

Przebicie hymenu (defloracja) może nastąpić nie tylko w trakcie włożenia penisa w pochwę. Chociaż zdarza się to bardzo rzadko, do defloracji niekiedy dochodzi wskutek użycia źle dobranego rozmiaru tamponu, masturbacji (błonę da się przebić palcem), a nawet podczas badań u ginekologa. Nieświadomy dziewictwa pacjentki lekarz może bowiem wybrać nieodpowiedni wziernik. Podkreślam jednak, że do tego typu sytuacji dochodzi bardzo rzadko.

U ginekologa można również wykonać zabieg celowego przebicia błony dziewiczej, czyli hymenotomię. Polega on na nacięciu lub całkowitym usunięciu błony dziewiczej. Wiele młodych osób decyduje się na ten zabieg, jeśli ich próbom współżycia towarzyszy silny ból (na przykład w przebiegu zespołu bólowego przedsionka pochwy lub tak zwanej pochwicy – mimowolnego skurczu mięśni wokół wejścia pochwy).

Zdarza się też, że lekarz stwierdza zarośnięcie błony dziewiczej. Co to oznacza? Jeżeli dana osoba posiada błonę dziewiczą bez otworów, krwawienie menstruacyjne jest przez nią blokowane. Taki jej wygląd powoduje, że krew gromadząca się wówczas wewnątrz pochwy, a następnie macicy i jajowodów, może wywoływać ból, a w konsekwencji doprowadzić do wytworzenia tak zwanego krwiaka zastoinowego.

Czy przebicie błony = utrata dziewictwa?

Kulturowo utarło się, że przebicie błony dziewiczej podczas pierwszego stosunku równa się utracie dziewictwa. Przecież penetracja to nie jedyna forma współżycia! Seks to całe spektrum zachowań, praktyk, emocji, niekoniecznie związanych z wkładaniem penisa do pochwy (i przebicia błony dziewiczej). Dlatego właśnie wiąże się z tym tak wiele wątpliwości.

Wiemy już, że budowa hymenu może powodować, że mimo odbytego stosunku seksualnego defloracja nie nastąpi. Czy dziewictwo tracimy mimo to? Co w przypadku innych kontaktów seksualnych – oralnych, analnych, masturbacji?

Odpowiedź na te pytania zależy więc od osobistych przekonań religijnych i społecznych. Widzimy jednak, jak niejasny i mylący jest sam ten termin. Twoje postrzeganie dziewictwa, jakiekolwiek nie jest, jest dobre – bo jest Twoje. Nie poddawaj się presji społeczeństwa, tylko słuchaj siebie i swojej seksualności.

Czy przerwanie błony dziewiczej boli?

„Pierwszy raz” to zazwyczaj wielkie i emocjonalne przeżycie dla partnerów_ek. Wiele osób boi się jednak, że z przebitą błoną dziewiczą wiąże się ból, krew i dyskomfort zarówno psychiczny, jak i fizyczny. Na te okoliczności wpływ ma jej wygląd, grubość oraz elastyczność. Jest to więc kwestia czysto indywidualna. Nie warto się tym stresować – wyluzujcie się i całą tę energię włóżcie w sam akt poznawania siebie oraz eksploracji swoich ciał. Będzie dobrze – rozmawiajcie z partnerem_ką o lękach i obawach i wspólnie je obalajcie!

Wiemy już, że najczęściej spotyka się błonę półksiężycowatą. W większości przypadków podczas przebicia tego rodzaju błony w ogóle nie pojawia się krew (ewentualnie znikome krwawienie), czasem odczuwany jest lekki ból. Zazwyczaj jednak przebiega to bezobjawowo.

Jak mogę sprawdzić, czy mam błonę dziewiczą?

Hymen zazwyczaj można dostrzec już po rozchyleniu warg sromowych, u przedsionka pochwy. Wystarczy więc zwykłe lusterko i odpowiednia pozycja :) Fałd śluzówki jest elastyczny i śliski, a w dotyku przypomina wnętrze policzka. Jeśli jednak go nie widzisz – nie wpadaj w panikę. Niektóre osoby rodzą się bez niego lub jest on po prostu niewidoczny i nie zakrywa ścian pochwy.

animacja zmieniające się błony dziewicze (hymen)

Czy hymen po przerwaniu może zostać odbudowany?

Raz przerwany hymen nie zrasta się samodzielnie, nawet jeśli dana osoba przez dłuższy czas powstrzymuje się od stosunków seksualnych.

Błonę dziewiczą można odbudować operacyjnie. Zabieg odwrotny do hymenotomii nazywamy hymenoplastyką – polega on na zszyciu strzępków fałd błony śluzowej w celu jej odtworzenia. Ludzie decydują się na taką operację z wielu względów – oczywiście mogą nimi kierować najróżniejsze i indywidualne pobudki, jednak chciałabym zwrócić uwagę na poniższe czynniki:

  • Uwarunkowania kulturowe i religijne – w niektórych krajach, jeżeli żona ukryła brak dziewictwa przed mężem, może zostać ofiarą tak zwanego „zabójstwa honorowego” dokonanego przez członków swojej rodziny. Przedmałżeńskie kontakty seksualne są tam bowiem uważane za hańbę.

  • Czynniki psychologiczne – na przykład w przypadku osób, będących ofiarami gwałtu, przed którym nie współżyły. Elementem leczenia, mającym pomóc przywrócić pewien status quo (również w znaczeniu psychicznym), jest odbudowa błony dziewiczej. Jak przeczytacie poniżej, kojarzy się ona z czystością i niewinnością, dlatego wiele młodych osób po tak traumatycznych przeżyciach szuka wszelkich sposobów, aby przywrócić stan (zarówno psychiczny, jak i fizyczny) sprzed gwałtu.

Dziewictwo – bez presji

W niektórych kulturach sprawdza się, czy dana osoba wciąż posiada hymen, aby określić, czy rozpoczęła już współżycie seksualne. Testy często mają charakter przymusowy, by potwierdzić (lub wykluczyć) zachowaną „czystość” i cnotę lub ewentualne molestowanie seksualne. Wiemy jednak, że obecność błony lub jej brak nie stanowią odpowiedzi na powyższe zagadnienia. WHO wydało dokument, w którym nazywa praktykę testowania „dziewictwa” jako pogwałcenie praw człowieka, przynoszące negatywne skutki dla psychiki osoby poddawanej badaniom. Postuluje więc zaprzestanie tego typu działań, nazywając je dyskryminującymi, upokarzającymi i niepopartymi żadnymi danymi naukowymi, które potwierdzałyby ich sens.

Warto na sam koniec wspomnieć, że utrata dziewictwa dla wielu młodych ludzi jest stanem upragnionym – kojarzy się z niedoścignioną kobiecością (lub męskością), a rozmowy na ten temat to niekiedy próba sił i dorosłości. Pierwszy stosunek seksualny to nowe, wspaniałe doświadczenie – zerwijmy ze wszystkimi powyższymi krzywdzącymi schematami i nie dopisujmy do niego zbędnych, stresujących znaczeń.

Wiedza w pigułce

  1. „Hymen” to zastępcza i według nas słuszna nazwa dla błony dziewiczej. Nie jest emocjonalnie nacechowana i stygmatyzująca, ale neutralna i nienarzucająca cudzych interpretacji i przekonań.

  2. Hymen to po prostu fałd śluzówki macicy, który nie pełni żadnej konkretnej funkcji, a jego obecność (lub brak) nie wpływa na funkcjonowanie organizmu.

  3. To, jak wygląda hymen, zależne jest między innymi od czynników genetycznych, poziomów hormonów czy przebytych wcześniej infekcji. Najczęściej hymen połowicznie (lub nawet mniej) zahacza o ścianę pochwy, a jego przerwanie jest niewyczuwalne.

  4. Hymen po przebiciu nie zrasta się samodzielnie. Hymenoplastyka to zabieg polegający na operacyjnym odtworzeniu błony z jej pozostałości (strzępków).

  5. Dziewictwo to konstrukt społeczny – jego definicja i postrzeganie różnią się w wielu kulturach. Jest to jednak kwestia niezwykle intymna i indywidualna, a to podejście wspierane jest przez WHO, które neguje badania na obecność hymenu, nazywając je niehumanitarnymi i upokarzającymi.

J. Karwat, Błona dziewicza: gdzie jest i jak wygląda, kons. T. Leonowicz, https://mamotoja.pl/gdzie-jest-blona-dziewicza-jak-wyglada-i-jak-ja-przebic-ginekolog-opisuje-rodzaje-blony-dziewiczej,zwiazki-i-seks-artykul,21735,r1p1.html#8 [dostęp z dn. 26.04.2021].

K. Kościński, Czy błona dziewicza ma znaczenie ewolucyjne?, https://www.focus.pl/artykul/czy-blona-dziewicza-ma-znaczenie-ewolucyjne [dostęp z dn. 27.04.2021].

P. Kruk, Błona dziewicza – gdzie jest i jak wygląda, https://123zdrowie.pl/blona-dziewicza-gdzie-jest-i-jak-wyglada/ [dostęp z dn. 27.04.2021].

P. Morawiec, Błona dziewicza – budowa, rodzaje, przebicie, przerwanie, gdzie jest, jak wygląda, https://wylecz.to/ginekologia/blona-dziewicza/ [dostęp z dn. 27.04.2021].

The little tissue that couldn’t – dispelling myths about the Hymen’s role in determining sexual history and assault https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6547601/ [dostęp z dn. 28.05.2021].

Grupa Ponton, Hymen, błona dziewicza, dziewictwo https://ponton.org.pl/cialo/hymen-blona-dziewicza-dziewictwo/ [dostęp z dn. 28.05.2021].

Autor_ka

Dominika Olchowik
Zobacz inne artykuły

Anatomia

Macica w pigułce – weź ją badaj!

Gdybym miała porównać do czegoś macicę, byłaby to stacja dowodząca kobiecego układu rozrodczego. Jak prezentuje się jej budowa, jakie konkretne funkcje pełni oraz jak dbać, aby Twoja centrala nie uległa żadnej awarii? ;) Czytaj poniżej!

Dominika Olchowik