Polip szyjki macicy, a może endometrialny? Wyjaśniamy

Czym są polipy (i czy trzeba się ich bać)?

Polip to guzowaty twór wyrastający z błon śluzowych. Jak każda tego typu zmiana, może (choć nie musi) wywoływać szereg nieprzyjemnych dolegliwości w zależności od tego, gdzie jest usytuowany. Poniższy tekst poświęcamy konkretnie polipom narządów rodnych, wywodzących się z błon śluzowych wyściełających jamę lub kanał szyjki macicy. Na całe szczęście są one w większości zmianami łagodnymi – jedynie niewielki odsetek zdiagnozowanych polipów nosi w sobie znamiona nowotworowe.

Polipy mogą być:

• uszypułowane – z widoczną, wystającą szypułą, na której są umocowane,
• nieuszypułowane – o kulistym kształcie, wystające ponad podłoże.

Polipy macicy – podział ze względu na obraz kliniczny

Ze względu na obraz kliniczny polipy macicy dzielimy na:

• hiperplastyczne – mają owalny, obły kształt i osiągają rozmiary do kilku centymetrów; zazwyczaj są uszypułowane, a ich powierzchnię pokrywają siateczkowate naczynia krwionośne;
• atroficzne – polipy torbielowato-gruczołowe; budujące je gruczoły wypełnione są płynną treścią; najczęściej spotykane u osób w okresie pomenopauzalnym;
• czynnościowe – zazwyczaj są wynikiem nieprawidłowej proliferacji (namnażania się komórek) i złuszczania się błony śluzowej macicy; mają nierówną, białą powierzchnię z licznymi otworami;
• adenomyotyczne – duże polipy zbudowane z mięśni gładkich, unaczynione (mają dużo cienkościennych tętnic, które przy pęknięciu wywołują obfite, nieprawidłowe krwawienia międzymiesiączkowe); odmianą tego typu polipa jest adenomyotyczny polipowaty gruczolakomięśniak, powodujący silne krwawienie i relatywnie szybko się powiększający;
• atypowe – niewielkie polipy o charakterystycznym, nieregularnym kształcie z urwanym przebiegiem naczyń; w większości przypadków polipy atypowe zawierają komórki nowotworowe.

Z kolei ze względu na ich usytuowanie wyróżniamy polipy szyjki macicy i polipy endometrialne (wyrastające w jamie macicy).

Objawy polipów na narządach rodnych

Polipy często nie dają żadnych objawów. Większość osób dowiaduje się o obecności przypadkowo, podczas rutynowego badania ginekologicznego.

Obecność polipa może powodować:

• różnego rodzaju nieprawidłowe krwawienie – przedłużające się krwawienia miesiączkowe, krwawienia między miesiączkami i tak dalej;
• plamienia po stosunku i upławy (ropna albo biaława wydzielina pochwowa, niekiedy z krwią); polipy mogą zaburzyć pracę błony śluzowej kanału szyjki macicy i wywoływać zwiększoną produkcję śluzu;
• dolegliwości bólowe w podbrzuszu (dotyczą większych polipów).

Ponieważ wspomniane objawy są niespecyficzne i mogą wskazywać na wiele innych, poważnych chorób, w przypadku ich wystąpienia nie należy zwlekać z wizytą u ginekologa.

Polip szyjki macicy

Polipy szyjki macicy powstają wskutek przerostu jej błony śluzowej. Mają charakter łagodny – ryzyko zezłośliwienia zmiany wynosi jedynie od 0% do 0,01%. Polip szyjki macicy zazwyczaj przyjmuje kształt łezki, a jego kolor oscyluje od różowego po fioletowy. Powierzchnia takiego polipa jest gładka i lśniąca. Co do rozmiaru – tutaj bywa różnie. Zazwyczaj osiągają od kilku do kilkudziesięciu milimetrów.

Rodzaje polipów szyjki macicy

• Polipy endocerwikalne – powstają z komórek gruczołowych w kanale szyjki macicy; zazwyczaj diagnozowane u osób przed menopauzą.
• Polipy ektocerwikalne – wywodzą się z komórek nabłonkowych kanału szyjki i dotyczą przeważnie osób w okresie pomenopauzalnym.

Skąd biorą się polipy na szyjce macicy?

Odpowiedź na to pytanie nie jest oczywista. Istnieją liczne teorie mówiące o tym, co może powodować polipy szyjkowe. Do najczęściej podawanych potencjalnych przyczyn należą:

• podwyższony poziom estrogenów,
• czynniki genetyczne,
• infekcje intymne i przewlekłe zapalenie szyjki macicy.

Zwiększone ryzyko powstawania polipów szyjki macicy dotyczy osób otyłych, chorych na cukrzycę lub nadciśnienie tętnicze.

Polip szyjki macicy – diagnostyka

Przy badaniu ginekologicznym z użyciem wziernika może się okazać, że z kanału szyjki macicy wystaje zmiana przypominająca kulisty guzek. Wykonanie dodatkowo USG przezpochwowego pozwala wykluczyć inne schorzenia. Ostateczne rozpoznanie, że owa zmiana to polip szyjki macicy, następuje po jej usunięciu i wykonaniu badań histopatologicznych.

Polipy szyjki macicy – postępowanie

Podstawową metodą jest ukręcenie polipa. Zabieg wykonuje się w warunkach ambulatoryjnych (w wybranych gabinetach) lub w szpitalu, w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Za pomocą wprowadzonego przez pochwę wziernika ginekolog chwyta polip odpowiednim narzędziem (skalpelem, nożycami lub kleszczami), ukręca go i usuwa. 

Dodatkowo, między innymi aby upewnić się, że polip został w całości usunięty (albo żeby usunąć niewidoczne gołym okiem zmiany), wykonuje się wyłyżeczkowanie kanału szyjki macicy. Jest to również praktyka, o którą poszerza się zabieg u osób ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ewentualnych nieprawidłowości w jamie macicy.

Wyciętą zmianę następnie wysyła się na badanie histopatologiczne w celu wykluczenia obecności komórek nowotworowych.

Zdarza się, że polip szyjki macicy odpada samoistnie, na przykład podczas stosunku, miesiączki, a nawet porodu.

Polip endometrialny

Powstaje z przerośniętego fragmentu błony śluzowej macicy i przyjmuje formę guzka (lub guzków) o maczugowatym kształcie. Polipy endometrialne osiągają rozmiary od kilku do kilkunastu milimetrów.

Częstotliwość pojawiania się tego typu zmian rośnie wraz z wiekiem. Dodatkowo wykrycie polipa w okresie pomenopauzalnym wiąże się z większym ryzykiem nowotworowego charakteru zmiany.

Przyczyny ich powstawania…

…również nie są jednoznaczne. Polipy jamy macicy zazwyczaj wiąże się z wahaniami hormonalnymi (zaburzeniami poziomu estrogenów). Stąd wyższa częstotliwość diagnozowania polipów u osób w wieku od 30 do 50 lat (oraz w okresie menopauzy).

Rozpoznanie

Polipy endometrialne nie są widoczne w badaniu na fotelu ginekologicznym z użyciem wziernika. Więcej informacji można uzyskać po wykonaniu USG przezpochwowego, szczególnie tuż po miesiączce, kiedy złuszczone endometrium jest jeszcze cienkie. Jeżeli w badaniu USG widać nieprawidłowy jego obraz (a nie konkretnie polipa), pacjent_ka zazwyczaj zostaje zakwalifikowany_a do wyłyżeczkowania jamy macicy. Oczywiście wpływ na to mają liczne zmienne (wiek, zgłaszane dolegliwości).

Jeśli w USG widoczny jest polip – zaleca się wykonanie histeroskopii. Wówczas przez pochwę i szyjkę wprowadza się do jamy macicy odpowiednie narzędzia optyczne, a zmianę się odcina i usuwa.

Usunięcie polipa endometrialnego

Usunięcie polipa może zostać wykonane poprzez zabieg histeroskopii operacyjnej. Przeprowadza się go w warunkach szpitalnych (pacjent_ka zostaje przyjęty_a na oddział) lub ambulatoryjnie (w gabinecie lekarskim). Histereskopię wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym (po podaniu dożylnie leku pacjent_ka przesypia czas zabiegu) lub w miejscowym znieczuleniu szyjkowym. Po histeroskopii operacyjnej przez około 2 tygodnie może pojawiać się krwawienie z pochwy – nie jest to jednak powód do niepokoju.

Inną metodę stanowi klasyczne łyżeczkowanie jamy macicy (abrazja). Przeprowadzane się je w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnie, w znieczuleniu ogólnym. W trakcie abrazji lekarz rozszerza szyjkę macicy i wprowadza do kanału rodnego narzędzie usuwające nieprawidłowe tkanki macicy. Konsekwencją łyżeczkowania może być niewielkie krwawienie z pochwy lub lekki ból podbrzusza.

Uzyskany materiał wysyłany jest do dalszej diagnostyki w celu wykluczenia obecności komórek nowotworowych. Ewentualna kontynuacja leczenia następuje w zależności od wyniku badania histopatologicznego, którego wyniki ostatecznie definiują charakter zmiany.

W przypadku polipów endometrialnych możliwe jest także leczenie farmakologiczne. Można je stosować u pacjentek_ów z nawracającymi polipami, które zostały wcześniej zweryfikowane histopatologicznie, a przyczynę ich odrastania stanowią zaburzenia hormonalne.

Polipy narządów rodnych kontra płodność

Czy ich obecność może odpowiadać za problemy z zajściem w ciążę?

Zdarza się, że nieleczone polipy endometrialne są przyczyną niepłodności, ponieważ mogą utrudniać zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej. Nie jest to jednak sztywna reguła – w niektórych przypadkach zajście w ciążę nie wiąże się z żadnymi problemami, a polip nie wywołuje przy tym żadnych przykrych dolegliwości.

W tym miejscu warto wspomnieć o tak zwanym polipie doczesnowym, występującym jedynie w przebiegu ciąży. Składa się z błon płodowych, znajduje w szyjce macicy i osiąga niekiedy nawet kilka centymetrów. Może skutkować plamieniami i krwawieniami, które w przebiegu ciąży – choć są niepokojące – nie wpływają negatywnie na rozwój płodu. Z tego powodu polipów doczesnowych się nie usuwa – odbywa się to samoistnie wraz z końcem ciąży, w trakcie porodu.

Mam nadzieję, że ten tekst co nieco Was uspokoił – nie każda guzowata zmiana to rak, chociaż pierwsze zetknięcie z taką diagnozą faktycznie może być piorunujące. Nie lekceważcie żadnych występujących objawów i fruwajcie do ginekologa – profilaktyka to klucz!