Antykoncepcja hormonalna - jak wybrać właściwą?

Udostępnij

Antykoncepcja hormonalna - jak wybrać właściwą?

Antykoncepcja hormonalna wzbudza wiele emocji, jednocześnie będąc „chlebem powszednim” dla wielu z nas. Wiemy, jak wiele pytań i wątpliwości krąży wokół tego tematu, dlatego przychodzimy z pomocą i odpowiadamy na te najważniejsze.

Dominika Gajewska

Opublikowano: 2.02.2021 6 minczytania

ilustracja antykoncepcja hormonalna

Ilustracja: Jarek Danilenko

Produkty Your KAYA w biało-pomarańczowej łazience

Seks to przyjemność – po takim haśle można śmiało postawić kropkę, jednak dla wielu osób zbliżenia intymne okupione są stresem i obawą przed niechcianą ciążą. Szeroka paleta dostępnych metod antykoncepcji to duży luksus, ale i niezła zagwozdka. Dzisiaj pochylamy się nad metodami hormonalnymi. Jak działają i o czym należy wiedzieć przed rozpoczęciem ich stosowania?

Czym jest antykoncepcja hormonalna?

To jedna z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży. W jej obrębie dostępnych jest wiele rodzajów środków: oprócz tabletek mamy bowiem plastry antykoncepcyjne, implanty, zastrzyki, wkładki domaciczne czy krążki dopochwowe.

Jak działają tabletki antykoncepcyjne?

Pigułki antykoncepcyjne dzielą się na dwie grupy:

  • dwuskładnikowe – zawierające gestagen (czyli syntetyczny odpowiednik progesteronu) i syntetyczny estrogen;

  • jednoskładnikowe – mające w swoim składzie jedynie gestagen.

Tabletki antykoncepcyjne hamują owulację i zmieniają lepkość śluzu szyjkowego (na gęstszy i mniej przepuszczalny dla plemników). W przypadku jednoskładnikowych tabletek zmiany zachodzą także w błonie śluzowej jamy macicy, aby była mniej podatna na zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej.

Kluczową kwestią jest przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych zawsze o tej samej porze dnia. Wydaje się to banalnie proste, wystarczy przecież nastawić sobie budzik… W rzeczywistości często okazuje się to problematyczne ;) Każda_dy z nas ma różne tryby dnia czy obowiązki. Czasami się okazuje, że o danej godzinie nie możemy przyjąć tabletki: bo nie mamy jej przy sobie, bo nie mamy czym jej popić lub po prostu ZAPOMNIMY. No i tutaj pojawia się problem.

Przyjmując tabletki antykoncepcyjne, pamiętaj, że ramy czasowe podawane przez producenta to 12 godzin. W przypadku leków dwuskładnikowych niskodawkowych (czyli tabletek antykoncepcyjnych nowej generacji) czy jednoskładnikowych wskazane jest przestrzeganie okienka od 3 do 4 godzin. 

Jeśli nie czujesz się na siłach, aby wziąć na siebie taką odpowiedzialność (lub po prostu wiesz, że Twój tryb życia nie pozwoli Ci na trzymanie się w ryzach) – okej! Jak wspomniałam na początku, antykoncepcja hormonalna to nie tylko tabletki.

Antykoncepcja hormonalna – inne formy

Jeżeli tabletki nie są dla Ciebie – to może plastry?

Plastry antykoncepcyjne przykleja się na 7 dni w wybranym miejscu – najczęściej na ramieniu, podbrzuszu lub w dolnym odcinku pleców. Zawierają syntetyczne hormony, które są odpowiednikiem żeńskich hormonów płciowych. Wnikają one w skórę i blokują owulację, co nie pozwala na uwolnienie dojrzałej komórki jajowej. Działanie jest więc podobne, jak w przypadku tabletek antykoncepcyjnych, jednak plastry nie obciążają wątroby (no i nie trzeba o nich tak często pamiętać).

Podobnie jest z pierścieniami dopochwowymi – to kolejna metoda antykoncepcji hormonalnej. Zakłada się je na 3 tygodnie, w trakcie zapominasz o ich istnieniu i nie musisz się o nic martwić :)

Wkładka hormonalna (zwana też spiralą) zakładana jest przez lekarza i jej działanie utrzymuje się nawet przez 5 lat. Stanowi więc długofalową metodę zapobiegania ciąży. W przeciwieństwie do tabletek antykoncepcyjnych tutaj przez długi czas masz „spokój” ;) Jeśli rodziłaś_łeś i nie planujesz obecnie kolejnej ciąży, założenie wkładki hormonalnej będzie u Ciebie łatwiejsze i tym samym mniej bolesne. Pamiętaj, że na rynku są dostępne wkładki dla osób, które jeszcze nigdy nie rodziły. Wszystko jest kwestią rozmowy z lekarzem_rką i ustalenia Twoich oczekiwań oraz możliwości odpowiednich dla Twojego organizmu.

Przeczytaj też nasz artykuł o tabletce dzień po

Jak wybrać właściwą metodę antykoncepcji hormonalnej?

Antykoncepcja hormonalna wymaga złożonego przygotowania. Decyzja o wprowadzeniu jej w swoje życie musi być odpowiedzialna i w pełni świadoma. To w końcu środki, które mają ogromny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Metod antykoncepcji jest tak wiele i bez fachowej wiedzy ciężko wybrać tę odpowiednią. Dlatego zdecydowaliśmy się pomóc wszystkim zagubionym duszyczkom!

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej – od czego zacząć?

Decyzja przemyślana i podjęta, ale co dalej?

Zacznij oczywiście od spotkania z ginekologiem_ożką, który_ra przeprowadzi niezbędne badania i wywiad lekarski. Jeśli będzie to Twoja pierwsza wizyta w życiu – nie stresuj się! Porozmawiaj z bliskimi i zapytaj, jak wyglądały ich pierwsze podrygi w ginekologicznym gabinecie. W razie czego nasza zaprzyjaźniona ginekolożka przygotowała dla Was „ściągę”, do której przeczytania bardzo Was zachęcam.

Wizyta związana z antykoncepcją jest o tyle wyjątkowa, że w jej trakcie pojawiają się pytania związane z występowaniem w rodzinie różnych chorób – między innymi epizodów zakrzepowo-zatorowych (żylaków, udarów i tak dalej) oraz nałogów. Reszta wygląda już tak, jak przy standardowej wizycie – spodziewaj się więc pytań o inne choroby towarzyszące, ewentualne niepokojące dolegliwości i tym podobne. Mogą być one bardzo szczegółowe – by dobrać odpowiednią antykoncepcję hormonalną, należy holistycznie podejść do organizmu. Wszystko po to, aby wykluczyć wszystkie przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Wiele schorzeń i stanów uniemożliwia korzystanie z niektórych rodzajów antykoncepcji, dlatego tak ważną funkcję pełni dokładny wywiad. Odpowiadaj na pytania zgodnie z prawdą i niczego nie ukrywaj – lekarz_rka jest po to, aby Ci pomóc, a nie po to, żeby Cię umoralniać! Dzięki takiej wiedzy ginekolog_ożka odrzuci metody antykoncepcji hormonalnej, które będą stwarzały dla Ciebie większe ryzyko zakrzepowo-zatorowe.

Czy masz trądzik? Jeśli tak, lekarz_rka pomyśli o antykoncepcji, która pomoże Ci również z tym problemem. Występują u Ciebie migrenowe bóle głowy? Niby daleko od nich do narządów rozrodczych, ale przy doborze odpowiedniej antykoncepcji ich obecność ma wielkie znaczenie, ponieważ wykluczają przyjmowanie dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej.

Badania potrzebne do przepisania antykoncepcji hormonalnej 

Oprócz odpowiednio przeprowadzonego przez lekarza_rkę wywiadu ważne są także badania laboratoryjne oraz aktualna cytologia (nie zapominaj o regularnym badaniu się – cytologia powinna być wykonywana raz w roku!).

Co należy zbadać?

  • Ważna może być ocena morfologii, funkcji wątroby i układu krzepnięcia. Przydaje się też pełny profil hormonalny, żeby mieć pewność, że przed wprowadzeniem antykoncepcji wszystkie wyniki były prawidłowe, a Ty nie jesteś obecnie w ciąży.

  • Wykonaj również USG piersi – tak przy okazji ;) Nie jest to standardowo wymagane, ale to dobra okazja, żeby gruntownie przebadać swój organizm. Jedno z działań niepożądanych (między innymi dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej) stanowi powstawanie torbieli piersi. Nie martw się – to częsty i niegroźny skutek uboczny. Leki hormonalne działają na tkanki hormonalne czynne (czyli także tkankę gruczołową piersi).

No dobrze, przyjmijmy wersję, że wszystko jest u Ciebie w jak w najlepszym porządku i jesteś zdrowa_wy jak ryba. Co dalej?

Skutki uboczne tabletek antykoncepcyjnych

Przyjmując antykoncepcję hormonalną, musisz liczyć z możliwością wystąpienia skutków ubocznych. Jednym z nich jest zwiększenie masy ciała. Uwaga: nie mylić ze zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej! Te dodatkowe kilogramy wynikają bowiem z gromadzenia się wody w organizmie, co bywa częste przy stosowaniu niewłaściwie dobranego preparatu. Bez nerwów – omów sprawę ze specjalistą_tką, by dobrać inny lek, a dolegliwości powinny minąć.

Podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej mogą pojawiać się inne efekty niepożądane, takie jak:

  • Wahania nastrojów i labilność emocjonalna.

  • Trądzik – jeśli dany hormon nie jest Ci pisany, skórne zmiany hormonalne mogą się zaostrzyć.

  • Epizody zakrzepowo-zatorowe – zdarzają się, co prawda, ekstremalnie rzadko, ale warto mieć takie ryzyko na uwadze. Zwracaj uwagę na nietypowe bóle głowy, niekiedy towarzyszące im zaburzenia widzenia czy ostre bóle kończyn. Jeżeli wcześniej nie zdiagnozowano u Ciebie potencjalnych problemów tego typu, nie martw się na zapas (podkreślam jednak fakt samego diagnozowania – często nie zdajemy sobie sprawy z wielu problemów i anomalii toczących się w naszym organizmie). Przedyskutuj to z lekarzem!

Zachęcamy też do lektury artykułu: tabletki antykoncepcyjne a libido.

Tabletki antykoncepcyjne a okres

W czasie przyjmowania tabletek, a szczególnie w pierwszych miesiącach ich stosowania, mogą wystąpić plamienia lub krwawienia międzymiesiączkowe.

Zamiast standardowego okresu podczas brania pigułek mamy do czynienia z tak zwanym krwawieniem z odstawienia. Jak sama nazwa wskazuje, pojawia się ono w trakcie przerwy w przyjmowaniu tabletek lub braniu placebo.

Dawki hormonów zawarte w tabletkach wpływają na mniejszy przyrost błony śluzowej macicy, a jej złuszczenie (menstruacja) trwa krócej, jest mniej obfite i nierzadko mniej bolesne.

Zaufaj sobie i lekarzowi_rce

Wiesz już, jak ważne jest to, aby udać się do odpowiedniego lekarza_lekarki, który_ra wybierze najlepszą metodę i zminimalizuje ryzyko skutków ubocznych organizmu. Należy także pamiętać, że każdej rozpoczętej metodzie trzeba dać chwilę na rozpoczęcie właściwego działania – w pierwszym miesiącu możesz mieć nieprawidłowe krwawienia, czuć większe rozchwianie emocjonalne niż zwykle czy zauważyć spuchnięcie ciała (to magazynowanie wody, o którym wspomniałam wyżej) bądź trądzik. Organizm musi się przyzwyczaić. Jeśli jednak po 3 miesiącach objawy utrzymują się na takim samym poziomie nasilenia – czas pomyśleć o czymś innym. To Ty masz czuć się komfortowo.

Istnieją również „czerwone flagi”, czyli nagły silny ból głowy, nogi (lub zmiana jej koloru) bądź zaburzenia widzenia czy słuchu. Przez pierwsze kilka miesięcy antykoncepcji powinno się uważnie obserwować swoje ciało i rozmawiać z lekarzem_rką o ewentualnie zachodzących zmianach w jego funkcjonowaniu. Warto też wspomnieć, że nagłe tycie po rozpoczęciu przyjmowania antykoncepcji nie jest normalne – oczywiście, o ile nie rozpoczęłaś_łeś pracy w cukierni, gdzie lubisz podjadać na przerwach lub nie łączysz tego z żadną inną zmianą Twojego trybu życia. ;)

Podsumowując, wszystko jest dla ludzi i z antykoncepcyjnego worka każdy może dobrać coś dobrego dla siebie. Jeżeli pierwotnie wybrana metoda wywołuje niepokojące działania niepożądane – porozmawiaj o tym z ginekologiem_ożką. Antykoncepcja hormonalna to tylko jedna z opcji!

Bezpieczna przyjemność

Stosowanie antykoncepcji nigdy nie powinno być przymusem, a ukłonem w stronę własnego zdrowia i bezpieczeństwa. Jeśli nie planujesz aktualnie dziecka (z różnych pobudek – nie musisz się z nich tłumaczyć!), dobierz wspólnie ze specjalistą_tką odpowiednią dla siebie metodę antykoncepcji i przeżywaj intymne zbliżenia ze spokojną głową.

Podobne

Regularna porcja wiedzy prosto do Twojej skrzynki

Co tydzień dzielimy się z Tobą specjalnie wybranymi artykułami, które piszemy we współpracy z ekspertami medycyny i psychologii. Co Ty na to?

Regularna porcja wiedzy prosto do Twojej skrzynki

Co tydzień dzielimy się z Tobą specjalnie wybranymi artykułami, które piszemy we współpracy z ekspertami medycyny i psychologii. Co Ty na to?

1. Dębski, R. (2007). Antykoncepcja – metody zapobiegania niepożądanej ciąży. Część II- Medyczne (nienaturalne) metody zapobiegania niepożądanej ciąży. Ginekologia Polska, 78, 834-841. [LINK]

2. Białka, A., Drosdzol-Cop A. (2019). Antykoncepcja u młodocianych. Ginekologia po Dyplomie, nr 4, tom 21. [LINK]

3. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine (2017). Combined hormonal contraception and the risk of venous thromboembolism: a guideline. Fertil Steril, 107(1), s. 43-51.

4. Schaffir, J., Worly, B.L., Gur, T.L. (2016). Combined hormonal contraception and its effects on mood: a critical review. The European Journal of Contraception & Reproductive Healthcare, 21(5), s. 347-355.

Autor_ka

Dominika Gajewska

Weryfikacja merytoryczna

lek. Karolina Rasoul-Pelińska
Ginekolog

Ginekolożka, pracuje w klinice zajmującej się ginekologią onkologiczną. Dyżuruje także na sali porodowej.

Zobacz inne artykuły

Antykoncepcja

Czym się różni krwawienie z odstawienia od miesiączki?

Stosujesz tabletki antykoncepcyjne, a mimo to krwawisz? Spokojnie, to całkowicie normalne. Sprawdź, czym jest krwawienie z odstawienia i dlaczego nie należy nazywać go miesiączką!

Gabriela Wiśniewska