Sprawdzone źródło

Nasze standardy sprawdzania źródeł

You KNOW to tylko rzetelne informacje oraz aktualne i wiarygodne źródła. Teksty oznaczone jako „SPRAWDZONE ŹRÓDŁO” zostały zweryfikowane przez ekspertkę_a – dzięki temu masz pewność, że czytasz najwyższej jakości treści.

You KNOW

Regularny kryzys to nieregularny cykl. Stres a okres

Aktualizacja: 6min.

Wydłużający się cykl, zbyt skąpa miesiączka lub taka, która w ogóle nie nadchodzi… Wahania te nieraz powodują stres, ale też mogą z niego wynikać. Mamy cię, stresie! I nie wypuścimy, póki nie dowiemy się, jaki masz wpływ na cykl menstruacyjny.

Stres, czyli hamulec hormonów płciowych

Stres to taka gruba ryba zarządzania organizmu, reagująca na wydarzenia, które zakłócają naszą równowagę psychofizyczną. Wydzielany wtedy kortyzol podwyższa stężenie glukozy we krwi, dostarczając nam więcej energii potrzebnej do radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Dzięki temu, kiedy stres rozkazuje: „działaj!”, to w pobudzeniu mobilizujemy się do pracy, a kiedy krzyczy: „uciekaj!”, to bierzemy nogi za pas. Jeżeli podobne komendy wydawane są sporadycznie, przeważnie organizm chętnie się do nich stosuje. Natomiast przewlekły stres nie ma już siły krzyczeć, więc powolutku i po cichutku wyczerpuje nasze zasoby. Tak bardzo skupia się wtedy na produkcji kortyzolu przez nadnercza, że te w końcu także nie dają rady i zaczynają podkradać kortyzol z pregnenolonu, aby móc regularnie używać go w trudnych sytuacjach.

Pregneno… co takiego?

Pregnenolon to hormon, który naprawdę dobrze wpływa na nasz organizm. Stymuluje nasz mózg do pracy i sprawia, że mamy dużo energii. W procesie syntezy łączy się z wieloma innymi ważnymi hormonami, takimi jak progesteron, estrogen, testosteron czy właśnie kortyzol. Tak więc pregnenolon daje początek hormonom nadnerczy i płciowym. Z tego powodu ważne jest, żeby był na odpowiednim poziomie. Podczas stresu produkuje on jednak głównie kortyzol, a na produkcję chociażby progesteronu już nic nie starcza. W efekcie oś podwzgórze-przysadka-nadnercza jest permanentnie pobudzona, natomiast funkcje układu rozrodczego wygasają. Balans hormonów zostaje więc zachwiany (nadmiar kortyzolu i niedobór progesteronu), a to doprowadza do różnego rodzaju wahań czy zaburzeń miesiączkowania.

Stres – co zaczyna szwankować?

Jak widzimy, sporadyczny i nienasilony stres nie jest niczym złym dla organizmu, ale chroniczny stres sieje spustoszenie w naszych hormonach. Poza tym negatywnie wpływa na nasz układ odpornościowy i trawienny, co też może sporo namieszać w cyklu miesiączkowym. Oczywiście objawy stresu nie muszą być natychmiastowe – czas ich wystąpienia zależy od energetycznych „rezerw” indywidualnych dla każdego organizmu. Z tego powodu u jednej osoby skutki stresu pojawią się po kilku dniach, u drugiej – po kilku miesiącach, a u trzeciej – nawet po kilku latach od zadziałania stresora.

Stopniowe wyłączanie się cyklu

Jak pisze na swoim Instagramie orędowniczka świadomej płodności Jessie Brebner, podczas kryzysów owulacja jest jedną z pierwszych rzeczy, które zaczynają szwankować. To dlatego, że nasz organizm koncentruje się wtedy na przetrwaniu, nie na rozmnażaniu. Jak tłumaczy Brebner, owulacja zwykle nie „wyłącza się” natychmiast, tylko następuje powolny proces rozregulowania cyklu – spóźniający się okres, występowanie cykli bezowulacyjnych, krótsze fazy lutealne, krwawienie międzymiesiączkowe, mniej lub bardziej obfite miesiączki. Niektóre osoby skarżą się także na silne bóle brzucha w trakcie okresu, które mogą być spowodowane zarówno stresem w ostatnim czasie, jak i stresorami z poprzedniego miesiąca.

Stres a PMS

W przewlekłym stresie niektórym da też popalić PMS – osoby, które jeszcze nie doświadczyły w praktyce, co oznaczają te wielkie trzy litery, w końcu się o tym przekonają. Te, u których wahania nastroju od zawsze poprzedzają miesiączkę, mogą zacząć odczuwać napięcie jeszcze intensywniej. O przedmiesiączkowych objawach więcej przeczytacie na naszym blogu tutaj. 

Stres a brak okresu

Czynnościowy podwzgórzowy brak miesiączki

W przeszłości czynnościowy brak miesiączki pochodzenia podwzgórzowego określano podwzgórzycą młodzieńczą. Utrata sprawnej komunikacji między przysadką a podwzgórzem i jajnikami jest między innymi spowodowana coraz wcześniejszym występowaniem menarche, a więc niedojrzałością układu podwzgórze-przysadka. Jednak przede wszystkim zaburzenie to przypisuje się nastolatkom (szczególnie tym przed 16 rokiem życia) ze względu na typowe dla okresu dojrzewania stany, takie jak nadmierne obciążenie psychiczne, nadmierny wysiłek fizyczny, depresja młodzieńcza czy zaburzenia odżywiania. Każdy z tych objawów może skutkować upośledzeniem funkcji podwzgórza. Obecnie wiadomo, że nieodpowiednia masa ciała (a dokładniej niewystarczająca ilość tkanki tłuszczowej, potrzebna do prawidłowego funkcjonowania cyklu miesiączkowego) czy wzmożona aktywność fizyczna mogą spowodować czynnościowy podwzgórzowy brak miesiączki także u osób dojrzałych. W leczeniu tego zaburzenia kluczowe znaczenie ma jego wczesne rozpoznanie. Z tego powodu, jeżeli brak miesiączki utrzymuje się już przez 3 cykle, koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Być może, aby przywrócić okres, będzie konieczne poddanie się terapii hormonalnej. 

Hiperprolaktynemia

Wyższe stężenie prolaktyny we krwi podczas karmienia piersią to normalna sprawa, ponieważ zadaniem tego hormonu jest stymulowanie produkcji mleka. Jednak nadmiar prolaktyny poza laktacją pośrednio hamuje wydzielanie hormonów rozrodczych i tym samym może doprowadzić do zatrzymania miesiączkowania (wtórny brak miesiączki). Co wpływa na poziom prolaktyny? Dieta, aktywność seksualna, sen i oczywiście stres. Hiperprolaktynemia odpowiada za nawet 20% zaburzeń miesiączkowania. Kiedy Twoja miesiączka się spóźnia, a wiesz, że ciąża czy menopauza nie mają z tym nic wspólnego, nie zwlekaj i skonsultuj się z lekarzem.

Czy to ciąża?! Nie, to zestresowana owulacja

W jednym ze swoich postów na Instagramie Jessie Brebner wspomina: „Miałam około 25 lat i był to 50. dzień mojego cyklu miesiączkowego, a mój okres nadal nie nadszedł. Tak się martwiłam, że ten spóźniający się okres oznacza ciążę, że w trakcie przerwy obiadowej w pracy kupiłam test ciążowy i zrobiłam go w łazience w centrum handlowym. Oczywiście test wyszedł negatywnie, ale pozostało pytanie: gdzie u licha jest mój okres?”. Z perspektywy czasu Brebner pisze dalej: „Było tak wiele rzeczy, o których młodsza ja nie miała pojęcia. […] po prostu owulowałam w tym cyklu później niż zwykle. Obecnie, jeżeli czuję, że ciało walczy z owulacją, zadaję sobie pytanie, dlaczego tak się dzieje, a następnie dostrajam się do tego, co ciało próbuje mi powiedzieć. Zwykle chodzi o zbyt duży stres, niewystarczający odpoczynek. Tak więc nigdy więcej zgadywania! Koniec z testami ciążowymi w centrum handlowym, koniec z paniką”.

Przyznam, że historia Brebner jest mi bliska. Być może też niektóre_rzy z Was, gdy opóźnienie okresu wynosiło zaledwie kilka dni, łapały_li się za głowę i biegły_li do apteki po test ciążowy. Oczywiście po to on jest, żeby mieć do niego dostęp w każdej chwili. Jednak Brebner chce powiedzieć, że robienie testu, zanim jeszcze skończy się nasza faza lutealna, przesunięta przez opóźnioną na przykład stresem owulację, to niepotrzebna panika.

Ale skąd mamy wiedzieć, kiedy jesteśmy w fazie lutealnej, kiedy w folikularnej, czy i kiedy miałyśmy owulację? W teorii możecie poczytać o tym w moim artykule, w praktyce dowiecie się dzięki codziennej obserwacji własnego ciała (o niej porządna dawka wiedzy na Instagramie Brebner czy w jej świetnej książce Period Repair Manual). Mierzenie temperatury, sprawdzanie śluzu czy wysokości szyjki macicy – to wymaga zaangażowania, ale w końcu staje się wspaniałym nawykiem. Dzięki niemu działanie naszego cyklu może okazać się mniej zaskakujące i tym samym mniej… stresujące :)

Z jednego z badań wynika, że u osób zgłaszających stres przedowulacyjny, prawdopodobieństwo zajścia w ciążę było mniejsze niż u tych, które nie zgłaszały stresu w tym czasie. Ponadto dowiedziono, że nieprawidłowy poziom kortyzolu u osób ciężarnych może doprowadzić do przedwczesnego porodu. 

Jak zredukować stres i tym samym polepszyć swój cykl?

„Just take it easy, cause there's no stress”, jak słyszymy w muzycznym hiciorze. Jednak to tylko nośny refren – w prawdziwym życiu trywializacja stresu w niczym nie pomaga. Co w takim razie możemy zrobić, kiedy stres i zaburzenia miesiączkowania idą ze sobą w parze? Oczywiście wszystko zależy od przyczyny i nasilenia stresu, ale z pewnością warto postawić na regenerację organizmu: zadbać o to, aby masa ciała odpowiadała prawidłowej wartości BMI, postawić na wyciszającą aktywność fizyczną, taką jak joga lub pilates. Dobrze by było zacząć dopasowywać treningi do faz cyklu, aby nie zaostrzać kortyzolu, ponieważ – co ciekawe – faza folikularna jest bardziej wrażliwa na stres niż lutealna. Oczywiście w miarę możliwości starajmy się minimalizować stres psychiczny oraz uczmy się sobie z nim radzić. Jednak chociażby stany lękowe nie są czymś, z czym samodzielnie powinnyśmy_niśmy sobie radzić. Dlatego w poważniejszych przypadkach konieczna jest wizyta u psychoterapeuty.

Diagnoza

Wahania czy zaburzenia cyklu mogą być również spowodowane takimi chorobami, jak niedoczynność lub nadczynność tarczycy, cukrzyca czy zespół policystycznych jajników. W niektórych przypadkach nic nie jest w stanie zastąpić kontaktu z lekarzem, dlatego dbajmy o siebie i sięgajmy po pomoc. Zamiast: „im mniej wiem, tym lepiej śpię”, powiedzmy sobie: „im mniej zgaduję, tym mniej się stresuję”.

  • I. Balagam, Missing Your Period? It Might Be the Pandemic, https://edit.sundayriley.com/missing-your-period-it-might-be-the-pandemic/ [dostęp z dn. 12.05.2021].
  • M. Boutot, Stress and the menstrual cycle, https://helloclue.com/articles/cycle-a-z/stress-your-period [dostęp z dn. 12.05.2021].
  • E. Burzyńska, Zrozumieć hormony, cz. 1. Pregnenolon, https://ewaburzynska.pl/zrozumiec-hormony-cz-1-pregnenolon/ [dostęp z dn. 12.05.2021].
  • Can Stress Cause You to Skip a Period?, https://health.clevelandclinic.org/can-stress-cause-you-to-skip-a-period/ [dostęp z dn. 13.05.2021].
  • S. Kalantaridou, A. Makrigiannakis, E. Zoumakis, G.P. Chrousos, Stress and the female reproductive system, „Journal of Reproductive Immunology” 2004, vol. 62, i. 1-2, p. 61-68.
  • E. Sowińska-Przepióra, E. Andrysiak-Mamos, G. Jarząbek-Bielecka i in., Czynnościowy podwzgórzowy brak miesiączki - trudności diagnostyczne, monitorowanie i leczenie, „Endokrynologia Polska” 2014, t. 66, nr 5, s. 252-268.
  • Stopped or missed periods, https://www.nhs.uk/conditions/stopped-or-missed-periods/ [dostęp z dn. 13.05.2021].
  • N. Vitoratos, D.C. Papatheodorou, S. Kalantaridou, G. Mastorakos, „Reproductive” Corticotropin‐Releasing Hormone, „Annals of the New York Academy of Sciences” 2006, vol. 1092, i. 1, p. 310-318.
  • Pokaż Ukryj źródła źródeł

    Data dodania: 06/08/2022

    Data aktualizacji: 15/08/2022

    Sprawdź, co nowe i uwielbiane ✨

    • Zestaw: 2 x More COLLAGEN
      Zestaw: 2 x More COLLAGEN
      4.6 (1040 opinii)

      2x wysokowchłanialny kolagen w PYSZNYCH smakach do wyboru

      OD 305,99 ZŁ
      Bestseller
    • Krem BB korygujący zaczerwienienia
      Krem BB korygujący zaczerwienienia
      4.6 (144 opinie)

      Transformująca formuła z zielonym pigmentem

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
      Nowość
    • Tampony z bawełny organicznej
      Tampony z bawełny organicznej
      4.8 (1090 opinii)

      100% bawełny organicznej w wersji mini, regular lub super

      OD 15,29 ZŁ
      Bestseller
    • More COLLAGEN - róża malina; kolagen bez cukru, w proszku, do picia
      More COLLAGEN
      4.6 (641 opinii)

      Pielęgnacja od wewnątrz bez rybiego posmaku!

      OD 169,99 ZŁ
      Bestseller
    • Nawilżający tint do twarzy
      Nawilżający tint do twarzy
      4.6 (307 opinii)

      Naturalnie wyrównany koloryt i zdrowy glow skóry

      OD 59,49 ZŁ
      Bestseller
      Nowość
    • Zestaw: róż, rozświetlacz i bronzer w sticku
      Zestaw: róż, rozświetlacz i bronzer w sticku
      4.8 (644 opinie)

      Pełny makijaż w trzech stickach

      OD 118,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: konturówka i balsam peptydowy
      Zestaw: konturówka i balsam peptydowy
      4.6 (663 opinie)

      Stwórz spójny i efektowny makijaż ust

      OD 55,24 ZŁ
      Bestseller
    • Podpaski z bawełny i bambusa
      Podpaski z bawełny i bambusa
      4.8 (278 opinii)

      Więcej oddechu, więcej chłonności

      OD 16,14 ZŁ
      Bestseller
    • Maślan sodu FORTE
      Maślan sodu FORTE
      4.9 (44 opinie)

      Aż 1000 mg kwasu masłowego w porcji

      OD 76,49 ZŁ
      Bestseller
    • Antyperspirant roll-on przeciw nadmiernemu poceniu się
      Antyperspirant roll-on przeciw nadmiernemu poceniu się
      4.6 (446 opinii)

      Ochrona przez 48 godzin – bez naruszania mikrobiomu skóry.

      OD 38,24 ZŁ
      Bestseller
    • Serum przeciw wrastającym włoskom
      Serum przeciw wrastającym włoskom
      4.4 (306 opinii)

      Ulga od wrastających włosków w formie roll-on

      OD 48,44 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: na wrastające włoski
      Zestaw: na wrastające włoski
      4.7 (713 opinii)

      Duet na wrastające włoski i niedoskonałości po goleniu

      OD 77,34 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw LIQUID GLOW: Nawilżający tint i Rozświetlacz do twarzy i ciała
      Zestaw LIQUID GLOW: Nawilżający tint i Rozświetlacz do twarzy i ciała
      4.7 (432 opinie)

      Wyrównany koloryt i efekt pearl glow

      OD 93,49 ZŁ
      Bestseller
    • Zmiękczający krem do rąk i stóp z kwasami AHA
      Zmiękczający krem do rąk i stóp z kwasami AHA
      4.8 (200 opinii)

      Kompleksowa pielęgnacja dłoni i stóp w jednym produkcie

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: wygładzające trio do ciała
      Zestaw: wygładzające trio do ciała
      4.8 (343 opinie)

      Rutyna pielęgnacji skóry problematycznej

      OD 127,49 ZŁ
      Bestseller
    • Utrwalający żel do brwi
      Utrwalający żel do brwi
      4.6 (445 opinii)

      Pożądany kształt i naturalny wygląd brwi

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Podpaski z bawełny organicznej
      Podpaski z bawełny organicznej
      4.8 (2016 opinii)

      100% bawełny organicznej, w wersji na dzień lub na noc

      OD 16,14 ZŁ
      Bestseller
    • Ochronny płyn do higieny intymnej
      Ochronny płyn do higieny intymnej
      4.9 (305 opinii)

      Ulga w nawracających infekcjach intymnych

      OD 21,24 ZŁ
      Bestseller
    • Kuracja złuszczająca do twarzy i ciała 100ml Skóra wrażliwa i skłonna do wyprysków
      Kuracja złuszczająca do twarzy i ciała
      4.6 (1466 opinii)

      Pożegnaj krostki z twarzy, pleców i pośladków!

      OD 67,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: roll-ony do rutyny golenia
      Zestaw: roll-ony do rutyny golenia
      4.6 (578 opinii)

      Wyroluj wrastające włoski i podrażnienia po goleniu

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: kompleksowa rutyna golenia
      Zestaw: kompleksowa rutyna golenia
      4.7 (3695 opinii)

      Wszystko czego potrzebujesz do idealnej gładkości

      OD 161,49 ZŁ
      Bestseller
    • Łagodzący płyn do higieny intymnej
      Łagodzący płyn do higieny intymnej
      4.9 (2567 opinii)

      Skutecznie myje, koi i reguluje poziom pH

      OD 18,69 ZŁ
      Bestseller
    • Kojące serum do twarzy z witaminą C
      Kojące serum do twarzy z witaminą C
      4.7 (379 opinii)

      Przywraca cerze naturalny blask i koi podrażnienia

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
    • Chusteczki do higieny intymnej
      Chusteczki do higieny intymnej
      4.9 (1001 opinii)

      Delikatne, spłukiwalne, z kojącym pantenolem

      OD 11,89 ZŁ
      Bestseller
    • Wkładki higieniczne
      Wkładki higieniczne
      4.6 (1220 opinii)

      100% bawełny organicznej, 20 lub 40 szt. w opakowaniu

      OD 16,14 ZŁ
      Bestseller
    • Delikatny dezodorant pod pachy i biust
      Delikatny dezodorant pod pachy i biust
      4.4 (2173 opinie)

      Dla wrażliwej skóry, 0% alkoholu, aluminium i sody oczyszczonej

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Olejek intymny
      Olejek intymny
      4.9 (1715 opinii)

      Koi podrażnienia, zapobiega krostkom

      OD 42,49 ZŁ
      Bestseller
    • Nawilżający żel do mycia twarzy i okolic oczu
      Nawilżający żel do mycia twarzy i okolic oczu
      4.7 (502 opinie)

      Delikatne i skuteczne oczyszczanie wrażliwej cery

      OD 42,49 ZŁ
      Bestseller
    • Regenerujący krem do twarzy i okolic oczu
      Regenerujący krem do twarzy i okolic oczu
      4.8 (416 opinii)

      Nawilżający dermokosmetyk dla aksamitnej i miękkiej skóry

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
    • Żel intymny
      Żel intymny
      4.8 (743 opinie)

      Bogate nawilżenie, większa frajda z seksu

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Krem do golenia
      Krem do golenia
      4.8 (550 opinii)

      Łagodzi podrażnienia, daje superpoślizg

      OD 42,49 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: trio do golenia
      Zestaw: trio do golenia
      4.8 (3643 opinie)

      Skonfiguruj własną delikatną rutynę golenia w trzech krokach

      OD 91,79 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: 2 dermokosmetyki dla wrażliwej cery
      Zestaw: 2 dermokosmetyki dla wrażliwej cery
      4.7 (1253 opinie)

      Dwa łagodne dermokosmetyki delikatne dla skóry wrażliwej

      OD 127,49 ZŁ
      Bestseller
    • Peeling do okolic intymnych
      Peeling do okolic intymnych
      4.9 (377 opinii)

      Powiedz „pa, pa” czerwonym krostkom

      OD 39,09 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: olejek intymny i żel intymny
      Zestaw: olejek intymny i żel intymny
      4.9 (2602 opinie)

      Absolutne hity, łagodzą suchość, krostki, podrażnienia

      OD 67,99 ZŁ
      Bestseller
    • Omega-3 PRO
      Omega-3 PRO
      5.0 (55 opinii)

      Codzienne wsparcie dla serca i mózgu

      OD 84,99 ZŁ
      60 porcji
      Bestseller
    Zobacz produkty