Co to jest cykl miesiączkowy? Tłumaczymy ilustracjami | Your KAYA
Cykl miesiączkowy w teorii i praktyce

Udostępnij

Cykl miesiączkowy w teorii i praktyce

Jakie zmiany zachodzą w organizmie podczas cyklu miesięcznego? Ile trwa cykl miesiączkowy? Kiedy możliwe jest zajście w ciążę? Jakie patologie mogą pojawić się w trakcie cyklu menstruacyjnego? W znalezieniu odpowiedzi na wszystkie nurtujące nas pytania pomogła nam lek. Karolina Rasoul-Pelińska – doświadczona ginekolożka, specjalistka onkologii ginekologicznej.

Dominika Olchowik

Opublikowano: 23.06.20207 minczytania

cykl menstruacyjny ilustracja Jarek Danilenko

Ilustracja: Jarek Danilenko

Produkty Your KAYA w białej łazience

Co to jest?

Cykl miesiączkowy to powtarzające się zmiany w organizmie, które mają za cel przygotowanie go do ewentualnej ciąży. Przeczytaj nasz tekst o menstruacji, gdzie opisane są wszystkie zmiany i objawy.

Jak liczyć cykl menstruacyjny?

Zacznijmy od początku: przyjmuje się, że standardowo cykl miesiączkowy trwa 28 dni od pierwszego dnia krwawienia. Jest to uproszczenie, ponieważ według badań długość cyklu menstruacyjnego wynosi dokładnie dokładnie 29,1 dnia (plus minus 7,5 dnia). Wiele źródeł jako optymalny czas trwania cyklu podaje przedział od 21 do 35 dni. Nie sama długość cyklu miesiączkowego jest jednak najważniejsza, a jego regularność – dlatego zdarza się, że następują odchylenia od przyjętych 28 dni. Według Karoliny w codziennej praktyce lekarskiej uznaje się, że przesunięcia od 2 do 4 dni względem poprzedniej miesiączki wciąż kategoryzują cykl miesiączkowy jako regularny.

Jesteśmy na tyle delikatnymi istotami, że to, jak długo trwa cykl, może determinować wiele czynników: od stresującego egzaminu do nawet trywialnego przeziębienia. Obserwujmy więc swoje ciało! Jeśli jednak cykl menstruacyjny patologicznie się wydłuża i nijak nie możemy przewidzieć, kiedy przyjdzie, konieczne jest zgłoszenie się do lekarza w celu rozpoczęcia diagnostyki.

Kiedy pojawia się pierwszy cykl miesiączkowy?

Cykl miesiączkowy młodych osób menstruujących zazwyczaj rozpoczyna się między 12. a 13. rokiem życia, ale jak we wszystkim – także tutaj nie ma uniwersalnej zasady i są nastolatki_owie, które_rzy zaczynają miesiączkować w wieku 15 czy 16 lat. Początkowe cykle mogą być nieregularne – Karolina zdradza, że w praktyce ginekologicznej regulowanie cyklu trwa od około 5 do 6 lat i jeżeli po tym czasie organizm nie wypracuje pewnego schematu, dopiero wtedy możemy mówić o nieregularnym miesiączkowaniu.

Rozrzut zakończenia miesiączkowania jest jeszcze większy, bo standardowo następuje ono pomiędzy 45. a 55. rokiem życia. Faza ta jest tak samo rozmyta i zanim wejdziemy w ostateczną menopauzę, czeka nas jeszcze okres okołomenopauzalny, w którym krwawienia występują rzadziej i są nieregularne.

Jakie są fazy cyklu? 

Cykl miesiączkowy zależny jest od stężenia hormonów płciowych i związanej z nimi osi podwzgórze-przysadka-jajniki.

Wyróżnia się następujące fazy cyklu miesiączkowego:

  • Faza menstruacji – czyli krwawienie miesiączkowe; w jego trakcie następuje wydalanie złuszczonej błony śluzowej macicy wraz z płynem menstruacyjnym, trwające średnio od 3 do 5 dni (choć krwawienia od 2 do 7 dni również są uznawane za optymalne).

  • Faza folikularna – w czasie tej fazy, pod wpływem hormonu FSH (folikulotropowego), w jajniku pojawia się dominujący pęcherzyk Graafa, zaś w szyjce macicy gromadzi się początkowo gęsty śluz, który następnie zmienia swoją konsystencję w lepką i przejrzystą; ostatniego dnia obecności tego śluzu w pochwie rozpoczyna się kolejna faza cyklu menstruacyjnego.

  • Faza owulacji – w jej trakcie pęcherzyk uwalnia komórkę jajową do jajowodu, gdzie przebywa ona 1 dzień (24 godziny); dla owulacji charakterystyczny jest wzrost temperatury ciała, zwykle o 0,5ºC. To właśnie podczas owulacji przypadają dni płodne.

  • Faza lutealna – w tej fazie organizm przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej; następuje wówczas zwiększona produkcja progesteronu i estrogenu przez komórki ciałka żółtego, która zmniejsza się, jeśli nie doszło do zapłodnienia.

cykl mestruacyjny illustracja

Karolina pomogła nam nieco szerzej opisać poszczególne fazy cyklu, by umożliwić Wam jeszcze lepsze zrozumienie tajników cyklu menstruacyjnego.

Pierwszy dzień cyklu miesiączkowego przypada wraz z pierwszym dniem miesiączki. Endometrium złuszcza się, a w naszym życiu panują krew, łzy i czekolada :) Podczas dni krwawienia niezbędne są dodatkowe środki higieniczne, aby zabezpieczyć się przed przeciekaniem. To, co jest dla nas ważne, to fakt, że ponieważ nie doszło do zapłodnienia komórki jajowej, złuszcza się nasza „stara” błona śluzowa macicy, żeby zrobić dobry podkład pod tworzenie się nowych komórek. Wiąże się to z niskim poziomem hormonów i brakiem ciąży. Hipotetycznie w tych dniach zapłodnienie jest prawie awykonalne – mimo to natura zna takie przypadki (na przykład przy nieregularnych cyklach miesiączkowych lub zachwianiu równowagi hormonalnej). Większość osób ma jednak wtedy dni niepłodne, a seks w czasie trwania krwawienia może nawet zmniejszyć dolegliwości bólowe związane z okresem.

Ilustracja układu rozrodczego kobiety i macicy

Pęcherzyk z komórką jajową rośnie, następuje rozrost błony śluzowej macicy, aby przygotować się do przyjęcia zapłodnionego jajeczka i umożliwić jego rozwój, a my czujemy się coraz lepiej. Następna faza – czyli faza folikularna – trwa około 9 dni. W jej trakcie w jajnikach dojrzewają pęcherzyki Graafa, zanim jeden z nich nie przejmie dominującej funkcji. Po niej następuje owulacja, czyli uwolnienie komórki jajowej z pęcherzyka. Kiedy? U regularnie miesiączkujących osób ze standardowym 28-dniowym cyklem owulacja przypada na 14. dzień cyklu. Wtedy możemy poczuć ukłucie w brzuchu, gdy nasza komórka jajowa zostaje uwolniona. Czym to jest spowodowane? Do naszej jamy brzusznej dostaje się malutka ilość płynu i drażni jej ściany. Niektórzy mają też w tym czasie niewielkie plamienie. Nie martwcie się jednak! Przy braku innych patologii po prostu tak może być. Mimo to zalecana jest wizyta u ginekologa, żeby upewnić się, że wszystko jest w porządku.

Ilustracja fazy cyklu menstruacyjnego

Okołoowulacyjnie czujemy się zazwyczaj wspaniale, a wszystko to dzięki pikowi hormonalnemu. Wówczas w organizmie panują tzw. dni płodne – ale pamiętajmy, że nie jesteśmy płodne_i tylko w ten jeden dzień owulacji! Zarówno plemniki, jak i komórka jajowa mają swój czas przeżycia w drogach rodnych (plemniki żyją około 72 godzin, komórka jajowa – 24 godzin). Jeśli nie chcemy zajść w ciążę, musimy być szczególnie ostrożne_i przez 7 dni w miesiącu (3 dni przed owulacją, w jej dniu oraz 3 dni po), ale nie zapominajmy, że zajście w ciążę jest możliwe również w pozostałych dniach cyklu. Dla wielu osób ułatwieniem w wyznaczaniu dni płodnych jest korzystanie z aplikacji i kalkulatorów menstruacyjnych. Wskazówką może być też obserwacja śluzu miesiączkowego – gdy staje się on mętny, świadczy to o zakończeniu dni płodnych.

Po owulacji wchodzimy w kolejną fazę cyklu miesiączkowego – lutealną. Przeciętnie trwa ona 14 dni. Nawet u nieregularnie miesiączkujących osób wahania dotyczą raczej długości fazy folikularnej niż wyżej wspomnianej lutealnej. W jej trakcie w organizmie występuje wysoki poziom progesteronu – hormonu odgrywającego kluczową rolę w przygotowaniu błony śluzowej macicy do ciąży. Po przekształceniu pęcherzyka jajnikowego – po tym, jak pęcherzyk Graafa pęka i uwalnia komórkę jajową – powstaje ciałko żółte, które produkuje progesteron. Jeśli komórka jajowa zostanie zapłodniona, przekształci się w ciałko żółte ciążowe. Jeżeli jednak do tego nie dojdzie, nastąpi zanik ciałka żółtego, a poziom progesteronu spadnie, rozpoczynając stopniowe złuszczanie błony endometrium około 28. dnia cyklu.

Podczas cyklu miesięcznego zmienia się wszystko – nie tylko nasze narządy płciowe, ale także temperatura ciała (ma to znaczenie przy naturalnych metodach antykoncepcji), stopień magazynowania wody (a co za tym idzie – masa ciała), nastrój, apetyt. Mogą również pojawić się ewentualne dodatkowe dolegliwości (jak migrenowe bóle głowy). W zależności od dnia cyklu miesięcznego zmianie ulega też poziom libido, a na twarzy powstają hormonalne zmiany trądzikowe. Te objawy znane są jako zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) i zwykle pojawiają się od około 7 do 12 dni przed rozpoczęciem krwawienia miesiączkowego. Symptomy PMS zwykle ustępują pierwszego dnia miesiączki.

O wszystkich objawach okresu dowiesz się z naszego innego artykułu tutaj.

Bądźmy dla siebie wyrozumiałe_li i traktujmy siebie z czułością podczas „gorszych dni”. Nie wymagajmy, żeby nasze ciało znosiło na przykład intensywny wysiłek fizyczny, jeśli akurat czujemy się gorzej. Nauczmy się obchodzić ze swoimi nastrojami i nie oczekujmy od siebie bycia zawsze uśmiechniętymi. Jeżeli dolegliwości bólowe spędzają nam sen z powiek, a ogólnodostępne środki przeciwbólowe się nie sprawdzają, skonsultujmy się z naszym lekarzem. Wspólnie z nim podejmiemy decyzję o dalszym leczeniu: zintensyfikowaniu przeciwbólowego czy wdrożeniu hormonalnego. Same_i dla siebie możecie pomyśleć o jodze czy innych pozamedycznych metodach łagodzenia bólu.

Patologie cyklu miesięcznego – kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Karolina, dzieląc się swoją wiedzą, podkreśla, że każda_y z nas jest inna_y i nasze cykle różnią się, jeżeli chodzi o długość, intensywność czy to, jak się czujemy w poszczególnych dniach. Istnieją jednak patologie cyklu: zbyt długi lub krótki, zbyt intensywny czy bolesny. 

Czy nieregularne miesiączki są patologią? I tak, i nie. Możemy je leczyć, gdy nam przeszkadzają (na przykład w zajściu w ciążę), jednak po wykluczeniu innych patologii u lekarza możemy uznać to za naszą „urodę”. Wszystko związane z cyklem miesiączkowym jest oczywiście dużo bardziej skomplikowane: hormony oddziałują na siebie na zasadzie sprzężeń zwrotnych, a każde wahanie pociąga za sobą szereg zmian (między innymi wyglądu, samopoczucia, temperatury ciała). Jeśli więc Twój cykl wzbudza w Tobie niepokój, zaobserwowałaś_eś jakieś nieprawidłowości w jego regularności lub przebiegu – skonsultuj się z ginekologiem! 

Cykl menstruacyjny bez tabu!

Karolina zwraca również uwagę na rosnącą świadomość odnośnie cyklu miesiączkowego i samej miesiączki w społeczeństwie. Coraz więcej książek dla dzieci i nastolatków czy kampanii społecznych dopuszcza do głosu mądre osoby, które mają dużo do powiedzenia w tej kwestii. Nawet w „The Lancet” (prestiżowym czasopiśmie medycznym) pojawił się krótki artykuł o akcji zwracającej uwagę na fakt, że menstruacja nie powinna w dzisiejszych czasach być tematem tabu, a niektóre firmy przyznają w miesiącu 1 dzień wolny ze względu na miesiączkę.

Pamiętajcie, że nie jesteście same_i – menstruacja to naturalny proces świadczący o prawidłowym rozwoju organizmu. Wszelkie zaburzenia cyklu menstruacyjnego nie powinny być powodem do wstydu, a motywacją do wizyty u lekarza i dbania o zdrowie.

Karolina podrzuciła nam dodatkowo linki do ciekawych artykułów, gdybyście chciały_chcieli rozszerzyć swoją wiedzę na ten temat. A Wy nie miejcie wyrzutów sumienia, że czasami wolicie kocyk i chipsy niż bieganie maratonów ;)

Podobne

Regularna porcja wiedzy prosto do Twojej skrzynki

Co tydzień dzielimy się z Tobą specjalnie wybranymi artykułami, które piszemy we współpracy z ekspertami medycyny i psychologii. Co Ty na to?

Regularna porcja wiedzy prosto do Twojej skrzynki

Co tydzień dzielimy się z Tobą specjalnie wybranymi artykułami, które piszemy we współpracy z ekspertami medycyny i psychologii. Co Ty na to?

Wiedza w pigułce

  1. Przyjęło się, że cykl miesiączkowy liczy się 28 dni od pierwszego dnia krwawienia. Jest to jednak duże uproszczenie – cykl u wielu osób trwa od 21 do 35 dni, a ewentualne przesunięcia o 2-4 dni względem wcześniejszej miesiączki wciąż klasyfikują go jako regularny.

  2. PIerwszy cykl menstruacyjny (menarche) zazwyczaj występuje u osób między 12 a 13 rokiem życia. Podobnie jak wyżej – nie jest to sztywna reguła. W praktyce, pierwsza miesiączka często występuje w wieku 15-16 lat, a przez kolejne 5-6 lat cykl reguluje się.

  3. Cykl dzieli się na: menstruację (krwawienie miesiączkowe), fazę folikularną (w trakcie której wykształca się pęcherzyk Graafa), owulację (uwolnienie komórki jajowej do jajowodu) i fazę lutealną (przygotowanie do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej – jeśli do niego nie dojdzie, cykl ponownie rozpoczyna się).

  4. Wszelkie niepokojące objawy lub zmiany towarzyszące cyklowi powinny być konsultowane z lekarzem – często coś, co dla niektórych jest patologią, u innych stanowi ich „urodę”.

  1. Jarrel, J. (2018). The significance and evolution of menstruation. „Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology”, 50, 18-26 [dostęp z dn. 24.03.2021].

  2. Time to talk about menstruation: #PeriodEmoji. (2017). „The Lancet”, 389 (10086). https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(17)31579-9/fulltext [dostęp z dn. 24.03.2021].

  3. Bull, J.R., Rowland, S.P., Scherwitzl, E.B., Scherwitzl, R., Danielsson, K.G., Harper, J. (2019). Real-world menstrual cycle characteristic of more than 600,000 menstrual cycles. “npj Digital Medicine”, 2, 83 (2019). https://www.nature.com/articles/s41746-019-0152-7 [dostęp z dn. 24.03.2021].

  4. https://lactovaginal.pl/cykl-miesiaczkowy-miesiaczka-od-a-do-z/ [dostęp z dn. 24.03.2021]

  5. https://www.medonet.pl/zdrowie,cykl-miesiaczkowy---dlugosc--fazy--zaburzenia-cyklu,artykul,1721973.html [dostęp z dn. 24.03.2021]

  6. https://www.medonet.pl/zdrowie,cialko-zolte--menstruacyjne--ciazowe-oraz-niewydolnosc-cialka-zoltego,artykul,1732870.html [dostęp z dn. 24.03.2021]

  7. https://od-natury.pl/blog/cykl-menstruacyjny-wp%C5%82yw-na-mas%C4%99-cia%C5%82a [dostęp z dn. 24.03.2021]

  8. https://www.doz.pl/czytelnia/a12120-Faza_lutealna_-_czym_sie_charakteryzuje_jak_ja_rozpoznac [dostęp z dn. 24.03.2021]

  9. https://www.medistore.com.pl/zdrowie/dni-plodne [dostęp z dn. 24.03.2021]

  10. https://portal.abczdrowie.pl/wyznaczanie-dni-plodnych [dostęp z dn. 24.03.2021]

  11. https://dimedic.eu/pl/wiedza/cykl-menstruacyjny-fazy-dni-plodne-sluz-jak-liczyc [dostęp z dn. 24.03.2021]

  12. https://www.gyncentrum.pl/blog/pl/nieregularne-miesiaczki-i-brak-owulacji-jak-wplywaja-na-plodnosc [dostęp z dn. 24.03.2021]

Autor_ka

Dominika Olchowik

Redaktorka tekstów w serwisie You KNOW.

Zobacz inne artykuły

Weryfikacja merytoryczna

lek. Karolina Rasoul-Pelińska
Ginekolog

Ginekolożka, pracuje w klinice zajmującej się ginekologią onkologiczną. Dyżuruje także na sali porodowej.

Zobacz inne artykuły

Cykl menstruacyjny

COVID a miesiączka – pandemicznie o cyklu menstruacyjnym

Poruszamy temat trudny, złożony, wciąż będący przedmiotem badań i testów. Jak pandemia wpływa na rzeczywistość osób menstruujących? Spróbujemy odpowiedzieć na najczęściej pojawiające się na ten temat pytania.

Dominika Olchowik