Żel intymny a tabletki antykoncepcyjne – czy ze sobą kolidują?

Słowo wstępu od weteranki antykoncepcji hormonalnej

Od trzeciej klasy liceum przez mój przełyk przeszło niemal 100 blistrów z tabletkami antykoncepcyjnymi. Czy uważałam, że to dobra decyzja? Jasne, bolesne miesiączki nie pozwalały mi się dłużej wahać. Czy zrobiłam internetowe rozeznanie na ten temat i skonsultowałam się z ginekolożką? No pewnie. Czy mimo to miałam całą listę wątpliwości? Och, żebyś wiedział_a!

Może także byłaś_eś, jesteś lub będziesz kiedyś w podobnej sytuacji. Jeśli na przykład wybór najlepszej dla siebie formy tabletek trochę Cię przerasta, przeczytaj nasz artykuł: „Antykoncepcja hormonalna – jak wybrać właściwą?”. Idę o zakład, że tekst Ewy: „Tabletki antykoncepcyjne a okres – fakty i mity!” też wiele Ci rozjaśni. A w ogóle najlepiej jest pogadać z zaufanym_ą ginekologiem_ożką; to jego_jej praca, by wytłumaczyć Ci, o co chodzi w antykoncepcji hormonalnej.

Co nas odstrasza w tabletkach „anty”

Z początku nie wiedziałam, czy popularny stereotyp o nieuniknionym tyciu ziści się w przypadku mojego ciała. Nie byłam przekonana, czy tabletki w ogóle pomogą na moje dolegliwości ani czy ochrona przed ciążą jest tak wysoka, jak zapewniają farmaceuci_tki (spoiler alert: jest!). No i – przechodząc do właściwego tematu artykułu – czy używanie nawilżającego żelu intymnego wpływa na skuteczność pigułek. By poznać odpowiedź na to pytanie, musimy pokrótce przejść przez schemat działania lubrykantów oraz doustnych środków antykoncepcyjnych.

Zajrzyj też do naszego artykułu o tabletkach antykoncepcyjnych i ich wpływie na libido.

Jak działa żel intymny?

Żel intymny (albo lubrykant) ma za zadanie nadać poślizg i zmniejszyć tarcie w trakcie stosunku. Aplikuje się go zarówno wewnętrznie (do pochwy, odbytu), jak i zewnętrznie (na srom lub penisa), co ma zapobiec nieprzyjemnym dolegliwościom, do których zaliczają się:

• ból podczas penetracji czy masturbacji,
• dyskomfort wynikający z suchości,
• otarcia i mikrouszkodzenia.

Jeśli suchość pochwy to temat, który chcesz zgłębić, zapraszam Cię do artykułu Ewy Stanickiej: „​​Suchość pochwy – jak z nią walczyć?”.

Na rynku znaleźć można lubrykanty na bazie wody, silikonu i oleju. Tych ostatnich nie wolno używać w połączeniu z lateksowymi prezerwatywami, ponieważ każdy olej uszkadza lateks – a od tego już tylko krok do nieplanowanej ciąży, zarażenia się chorobą przenoszoną drogą płciową czy infekcji. Oprócz tego żele intymne na bazie oleju (w przeciwieństwie do pozostałych dwóch rodzajów) mogą zostać wchłonięte przez tkankę pochwy i zaburzyć równowagę delikatnej błony śluzowej.

Jak wspomniałam wyżej, żel nakłada się miejscowo. Nie przenika on przez skórę ani nie jest transportowany do układu pokarmowego (no, poza produktami smakowymi, które są przystosowane do spożycia). Można zmyć go z powierzchni ciała, a pochwa oczyszcza się z jego resztek sama (jak i ze spermy, jeżeli partner_ka ejakuluje w środku).

Jak działają tabletki antykoncepcyjne?

Pigułki antykoncepcyjne hamują owulację, czyli etap cyklu, na którym następuje uwolnienie komórki jajowej z pęcherzyka Graafa, znajdującego się w jajniku – to sprawia, że nie może dojść do zapłodnienia. Dlaczego? 

Aby zajść w ciążę, jajeczko musi połączyć się z plemnikiem. Tak więc do tanga trzeba dwojga, a u osób stosujących tabletki antykoncepcyjne dojrzewanie jajeczek jest wstrzymane. Oprócz tego pigułki powodują, że endometrium (błona śluzowa wyściełająca jamę macicy) przestaje wzrastać, a śluz szyjkowy zmienia skład i gęstnieje. Komórka jajowa zatem nie ma jak się zagnieździć.

W wyniku stosowania tego środka zapobiegania ciąży u osób z jajnikami ustaje miesiączka. Jeśli robimy przerwy między kolejnymi blistrami, pojawia się krwawienie z odstawienia (a nie okres – przystępnie wyjaśni Ci to artykuł „Czym się różni krwawienie z odstawienia od miesiączki?”).

Te procesy i ich przebieg wynikają z zawartości hormonów w pigułkach – progesteronu i estrogenu. To właśnie one wpływają na blokadę owulacji, wzrostu endometrium i gęstość śluzu szyjkowego, co utrudnia plemnikom podróżowanie.

Czy lubrykant wpływa na działanie tabletek antykoncepcyjnych?

Nie. Z racji tego, że żel intymny aplikuje się miejscowo na skórę – czyli się nie wchłania ani nie zostawia po sobie śladu w organizmie – nie może on wejść w interakcję z pigułkami antykoncepcyjnymi, które zawierają hormony utrzymujące się w krwioobiegu i przechodzące przez układ pokarmowy.

Używanie lubrykantu w przypadku stosowania tabletek antykoncepcyjnych jest wręcz wskazane. Częsty skutek zażywania pigułek stanowi bowiem suchość pochwy, a żel intymny jest produktem dedykowanym takim właśnie dolegliwościom. Nawilża pochwę, wspomagając funkcję śluzu szyjkowego (oczywiście tylko na czas użycia lubrykantu, a nie długoterminowo), który pod wpływem działania hormonów zawartych w tabletkach gęstnieje i produkowany jest w mniejszych ilościach niż przed kuracją.

Dlatego po konsultacji z lekarzem_rką nie bój się stosować obu środków – będą się dobrze uzupełniać. Poczucie bezpieczeństwa, czyli po prostu brak strachu o niechcianą ciążę, oraz odpowiednie nawilżenie pochwy to klucz do czerpania przyjemności z seksu. Mentalny i fizyczny komfort – to jest to!

Jak działają hormony, „Zintegrowana Platforma Edukacyjna”, https://zpe.gov.pl/a/jak-dzialaja-hormony/D19PuZPjL [dostęp z dn. 02.06.2022].
K.N. Jozkowski, D. Herbenick, V. Schick et al., Women’s Perceptions about Lubricant Use and Vaginal Wetness During Sexual Activities, „The Journal of Sexual Medicine” 2013, vol. 10, i. 2, p. 484-492, https://www.jsm.jsexmed.org/article/S1743-6095(15)30271-X/fulltext [dostęp z dn. 02.06.2022].
P. Mares, M. Hoffet, O. Rousseau, S. Ripart-Neveu, [Vaginal dryness], „La Revue du Praticien” 2001, t. 51, no. 2, p. 155-158,
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11252940/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11252940/ [dostęp z dn. 02.06.2022].
C. Milford, M.E. Beksinska, J.A. Smit, B. Deperthes, Lubrication and Vaginal Sex: Lubricant Use and Preferences in General Population Women and Women at Risk of HIV, „Archives of Sexual Behavior” 2020, vol. 49, p. 2103-2116, https://www.researchgate.net/publication/340257852_Lubrication_and_Vaginal_Sex_Lubricant_Use_and_Preferences_in_General_Population_Women_and_Women_at_Risk_of_HIV [dostęp z dn. 02.06.2022].
L.A. Willhite, M.B. O’Connell, Urogenital Atrophy: Prevention and Treatment, „Pharmacotherapy” 2001, vol. 21, i. 4, p. 464-480, https://accpjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1592/phco.21.5.464.34486?sid=nlm%3Apubmed [dostęp z dn. 02.06.2022].