Prezerwatywy dla kobiet – czym są i jak działają?

Pisząc o prezerwatywach „damskich” / „dla kobiet”, mamy na myśli prezerwatywy przeznaczone dla osób z pochwą. Jednocześnie zaznaczamy, że narządy płciowe nie determinują tożsamości płciowej, stosujemy jednak ten skrót myślowy, aby umożliwić każdemu dotarcie do przekazywanych przez nas informacji.

Czym jest kobieca prezerwatywa?

Prezerwatywa damska to rodzaj mechanicznej antykoncepcji, która podobnie jak w przypadku jej męskiego odpowiednika nie tylko chroni przed niechcianą ciążą, ale także przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Prezerwatywy dla kobiet istnieją od stosunkowo niedawna – zostały wynalezione w 1991 roku przez duńskiego lekarza Lasse’a Hessela.

Środka tego używa się jednorazowo (dla ciekawskich – istnieją wielorazowe krążki lub kapturki dopochwowe). W wielu aspektach jest on podobny do wersji męskiej, jednak zakładanie prezerwatywy kobiecej wydaje się bardziej skomplikowane i wymaga pewnej wprawy. Nie cieszy się też ona tak dużą popularnością i łatwą dostępnością – można ją kupić głównie w aptekach i sklepach internetowych, podczas gdy jej męski odpowiednik występuje w prawie każdym supermarkecie.

Z czego jest zrobiony kobiecy kondom?

Pierwsze przeznaczone dla kobiet prezerwatywy były produkowane z poliuretanu, stanowiącego rodzaj plastiku. Była to tak zwana generacja FC1 (female condom 1). W 2005 roku na rynek weszła druga generacja (FC2) prezerwatyw wykonanych z syntetycznego nitrylu. Wkrótce zaczęto je produkować z naturalnego lateksu.

Dostępne obecnie kobiece prezerwatywy są pokryte lubrykantem (często zawierającym środek plemnikobójczy), co może być przydatne dla osób borykających się z suchością pochwy.

A skoro o lubrykantach mowa – produkty wykonane na bazie olejków mogą osłabić lateks (a nawet go rozpuścić)! Zdecydowanie lepsze (i bezpieczniejsze) są żele wykonane na bazie wody czy aloesu.

Aplikacja prezerwatywy dla kobiet

Damska prezerwatywa ma formę długiej, przezroczystej osłonki z dwoma elastycznymi pierścieniami: wewnętrznym (o zamkniętym końcu) oraz zewnętrznym. Prezerwatywę umieszcza się w pochwie w taki sposób, aby pierścień zewnętrzny nie wsunął się do środka. Z kolei pierścień wewnętrzny musi być umieszczony dość głęboko w pochwie, aby mógł objąć szyjkę macicy.

Odpowiednie założenie kobiecej prezerwatywy ma ogromny wpływ na jej skuteczność: aby prawidłowo ją zastosować warto zapoznać się wcześniej instrukcją czy obejrzeć filmik instruktażowy.

Ważne, żeby pierścień zewnętrzny przez cały czas trwania stosunku pozostawał na zewnątrz, dlatego należy przytrzymać go podczas wprowadzania penisa do pochwy.

W trakcie stosunku istnieje ryzyko, że prezerwatywa się przesunie czy nawet wypadnie. Może się też zdarzyć, że penis wsunie się pomiędzy prezerwatywę a ściankę pochwy. Dla wielu osób jest to problematyczne i niezbyt komfortowe. Ciągłe sprawdzanie, czy prezerwatywa znajduje się na swoim miejscu i pilnowanie, by pierścień zewnętrzny nie wsunął się do wnętrza pochwy, może zaburzać intymną atmosferę i wywoływać frustrację.

Warto wspomnieć, że przed założeniem prezerwatywy zawsze trzeba sprawdzić jej datę ważności (żadnego środka antykoncepcyjnego nie powinno się używać po jej upływie – chodzi nie tylko o ewentualne podrażnienie skóry czy błon śluzowych, ale także o samą jego skuteczność!).

Poza tym w żadnym wypadku nie należy stosować jednocześnie kobiecej i męskiej prezerwatywy – zwiększa to ryzyko ich uszkodzenia. Damski kondom można natomiast założyć na długo przed planowanym stosunkiem (nawet kilka godzin).

Dla kogo są damskie prezerwatywy?

Takie prezerwatywy mogą być stosowane przez każdą kobietę i osobę z pochwą.

Ponieważ wymienia się sporo ich potencjalnych wad i trudności w użyciu, można by się zastanawiać, co tak naprawdę skłania do sięgania po nie. Damskie kondomy mają jednak kilka (być może mniej oczywistych) zalet:

• Przede wszystkim – podobnie jak ich męskie odpowiedniki – zmniejszają ryzyko zajścia w ciążę oraz chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
• Nie wywołują efektów ubocznych i nie istnieją żadne przeciwwskazania zdrowotne do ich stosowania.
• Są wyjątkowo przydatne dla osób, które nie chcą lub nie mogą stosować antykoncepcji hormonalnej.
• Warto je wypróbować, jeśli partner_ka z penisem ma na przykład uczulenie na lateks, wykluczające stosowanie większości męskich prezerwatyw (choć oczywiście da się znaleźć takie, które nie zawierają go w składzie).

Prezerwatywa damska może być też przydatna w sytuacji, kiedy partner_ka (z różnych względów) odmawia użycia jej męskiego odpowiednika.

Dlaczego nie są tak popularne, jak męskie prezerwatywy?

Robiąc research do tego artykułu, doszłam do wniosku, że niewielka popularność kobiecych prezerwatyw nie bierze się znikąd. Wydaje mi się, że o ile mogą być one bardzo przydatne w konkretnych przypadkach, to większość osób prawdopodobnie wybrałaby inny środek antykoncepcyjny, nawet jeśli prezerwatywy dla kobiet byłyby łatwo dostępne i tanie. Przyczynia się do tego bowiem nie tylko cena i niska dostępność, ale również stosunkowo trudne zakładanie oraz konieczność pilnowania, aby nie przesunęła się ona podczas stosunku.

Fakt, że zewnętrzny pierścień pozostaje na zewnątrz pochwy i może zdarzyć się, że konieczne będzie jego przytrzymanie, może wpływać na satysfakcję z seksu i orgazm. Co gorsza, w czasie stosunku prezerwatywa może wydawać mało atrakcyjne odgłosy, co dla wielu nie będzie problemem, ale dla innych stanowi wystarczający powód, by całkowicie odrzucić tę metodę.

Istnieje ryzyko, że prezerwatywa przesunie się w pochwie, a nawet całkowicie z niej wysunie, co oczywiście wpływa na jej skuteczność. Jeżeli penis znajdzie się pomiędzy prezerwatywą a ścianką pochwy, wzrośnie ryzyko zajścia w ciążę, zwłaszcza jeśli nie zorientujemy się od razu.

Wyobrażam sobie, że uprawiając seks z użyciem tego rodzaju antykoncepcji, nie potrafiłabym się zrelaksować i bez przerwy myślałabym o tym, czy kondom nadal jest na swoim miejscu. Sądzę też, że młode osoby, szczególnie jeżeli nie miały do czynienia z tamponami czy kubeczkiem menstruacyjnym, mogą mieć problem z odpowiednim założeniem takiej prezerwatywy.

Oczywiście nie oznacza to, że kobiece prezerwatywy są całkowicie bezużyteczne i nie powinno ich być na rynku – tak jak wspomniałam, istnieją sytuacje, w których mogą one być najlepszym rozwiązaniem (na przykład jeśli osoba z pochwą nie chce przyjmować antykoncepcji hormonalnej, a osoba z penisem ma uczulenie na lateks lub nie chce używać prezerwatyw „męskich”). Mam jednak wrażenie, że dla większości z nas pozostaną one raczej intrygującą ciekawostką, a do stałego stosowania będziemy wciąż wybierać inne formy antykoncepcji.

Female condom, „Mayo Clinic”, https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/female-condom/about/pac-20394129 [dostęp z dn. 09.08.2021].
https://www.cdc.gov/condomeffectiveness/docs/female-condom-use-508.pdf [dostęp z dn. 16.02.2022]
https://www.webmd.com/sex/birth-control/what-are-female-condoms [dostęp z dn. 16.02.2022]