Spóźniający się okres – kiedy cykl wypada z rytmu

Ile dni może się spóźniać okres?

„Szczęśliwi czasu nie liczą”? Przemodelowałabym co nieco to powiedzenie – proponuję: „szczęśliwi ci, którzy liczyć nie muszą”. ;)

Cykle miesiączkowe, ich długość, przebieg i obfitość samego krwawienia to cechy mocno osobnicze. Coś, co dla Ciebie jest normą, dla innej osoby może być od niej odchyleniem.

Prawidłowy cykl menstruacyjny trwa…?

Gdyby takie pytanie padło w teleturnieju, myślę, że odpowiedzi ankietowanych byłyby podzielone jak nigdy dotąd.

Według ogólnodostępnych źródeł prawidłowy cykl miesiączkowy trwa od 21 do 35 dni. Kluczowa jest jednak nie tyle jego długość, ile regularność. Cykle trwające dłużej, o nawet od 2 do 4 dni względem poprzednich krwawień, wciąż możesz śmiało nazywać regularnymi. Jeśli różnica między poprzedzającym a kolejnym okresem wynosi więcej niż podany przedział i różni się w przypadku każdego kolejnego krwawienia – wówczas cykl miesiączkowy jest nieregularny.

Zajrzyjcie tutaj – nasza zaprzyjaźniona ginekolożka Karolina wyjaśniła nam wszystkie tajniki menstruacji. :)

Przyczyny spóźniającego się okresu – nie zawsze oznacza ciążę

No i nie ma. Czekasz, przewracasz kartki w kalendarzu (albo scrollujesz aplikację), sprawdzasz, liczysz… ni widu, ni słychu. Co teraz?

Spokojnie! Najpierw określmy sedno problemu. Spóźniający się okres to zagwozdka przeznaczona dla specjalistów, dlatego badań i tak nie pomijaj. My zaś chętnie przedstawimy Ci potencjalne powody, przez które borykasz się z nieregularnymi miesiączkami.

Ciąża

Zazwyczaj pierwszą reakcją na spóźniający się okres jest podejrzenie ciąży*, szczególnie jeśli współżyłaś_eś bez zabezpieczenia i okres nie pojawia się w terminie. Warto więc wykonać test ciążowy.

W przebiegu ciąży poziomy hormonów płciowych (estrogenu i progesteronu) zmieniają się, aby umożliwić jej podtrzymanie i właściwy rozwój zarodka. Są więc to zupełnie inne wartości niż te, które warunkują krwawienie menstruacyjne.

* Oprócz braku miesiączki na ciążę wskazywać mogą między innymi:

• podwyższona temperatura ciała,
• powiększenie i obrzmienie piersi,
• nudności i wymioty,
• zwiększona częstotliwość oddawania moczu,
• zawroty głowy.

Nieregularne miesiączki zdarzają się często przez różnego rodzaju problemy zdrowotne i choroby układu rozrodczego. Oto niektóre z nich:

Zespół policystycznych jajników

Odpowiedzialne za PCOS, czyli właśnie zespół policystycznych jajników, są zaburzenia hormonalne, które negatywnie wpływają na funkcjonowanie jajników. Jest to najczęstsza przyczyna zaburzeń miesiączkowania.

Do objawów PCOS należą:

• cykle bezowulacyjne i związane z tym zaburzenia miesiączkowania,
• hiperandrogenizm, powodujący między innymi trądzik i nadmierne owłosienie (więcej o nadmiernym owłosieniu, czyli hirsutyźmie, przeczytasz tutaj),
• obraz wielotorbielowatych jajników w USG (stwierdzenie licznych drobnych pęcherzyków lub zwiększenie objętości jajnika).

Aby rozpoznać PCOS, muszą występować 2 z 3 wyżej opisanych zaburzeń.

Inne zaburzenia gospodarki hormonalnej

Aby jajniki funkcjonowały poprawnie, a sama miesiączka pojawiała się regularnie, niezbędne jest utrzymanie na optymalnym poziomie hormonów tarczycy (T3, T4). W wielkim skrócie: odpowiadają one za między innymi przemianę materii, prawidłową pracę układu sercowo-naczyniowego i rozrodczego. Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy są więc dla organizmu stanami dysharmonii i mogą powodować nieregularny okres.

Do innych zaburzeń hormonalnych mających wpływ na zaburzenia miesiączkowania należą hiperandrogenizm (zwiększona produkcja androgenów w organizmie) i insulinooporność (która może, ale nie musi być związana z otyłością). Brak miesiączki bywa również wynikiem zwiększonego wydzielania prolaktyny (tak zwanej hiperprolaktynemii).

Przyjmowanie niektórych leków

Przyczyna spóźniającego się okresu może wiązać się z niepożądanymi skutkami przyjmowania wybranych leków. Mowa tu na przykład o niektórych preparatach przeciwdepresyjnych, nasennych czy tych stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Przyczyny spóźniającego się okresu mogą być także bezpośrednio związane z trybem życia.

Stres

Tego pana specjalnie przedstawiać nie trzeba. ;) Czasem trudno jest unikać stresujących sytuacji i utrzymać równowagę psychiczną. Nerwy nierzadko odpowiadają za rozregulowanie cyklu miesiączkowego. Hormony i inne związki wydzielane w sytuacjach stresowych (a szczególnie przy długotrwałym stresie) przyczyniają się do zaburzeń funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jajnik, prowadząc do zaburzeń miesiączkowania. Dodatkowo stres wywołuje wzrost stężenia prolaktyny (hormonu stymulującego produkcję mleka). Jej nadmiar poza okresem ciąży niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie organizmu i może powodować nieregularny okres (lub jego zanik).

Nieprawidłowa masa ciała

Zarówno nadmierna utrata kilogramów, jak i otyłość mogą stanowić przyczyny spóźniania się menstruacji.

Słowem kluczem tego akapitu jest leptyna (nazywana hormonem sytości) – hormon wytwarzany przez komórki tłuszczowe. Ilość produkowanego hormonu determinuje to, ile tłuszczu w swoim ciele posiada dana osoba.

• U osób z małą ilością tkanki tłuszczowej może dojść do zaburzeń produkcji leptyny. Obniżenie stężenia tego hormonu w organizmie powoduje nieprawidłowości na osi podwzgórze-przysadka-jajniki, której elementy odpowiadają za krwawienie menstruacyjne, wzrost pęcherzyków jajnikowych i owulację.
• Z kolei u osób z otyłością poziom leptyny jest bardzo wysoki, co często – zamiast hamować apetyt – jeszcze bardziej go wzmaga. Taki stan nazywamy leptynoodpornością. Nierzadko idzie ona w parze z innymi zaburzeniami hormonalnymi (jak insulinoodporność).

Nadmierny wysiłek

Aktywny tryb życia przynosi zwykle same pozytywne skutki dla naszego zdrowia i samopoczucia. Sytuacja wygląda zgoła inaczej, kiedy wysiłek fizyczny i zwiększone przez niego zapotrzebowanie kaloryczne są przez nas niezbalansowane zdrową, niwelującą wszelkie niedobory dietą.

Zmiana klimatu

Podróże, szczególnie te do miejsc położonych w innych strefach czasowych, mogą nieźle namieszać w naszych zegarach biologicznych. Mogą, choć nie muszą – wszystko zależy od indywidualnych uwarunkowań organizmu oraz odporności na stres i deprywację snu, które zwykle towarzyszą dalekim wyjazdom.

Spóźniający się okres a dojrzewanie

U młodych osób, które dopiero zaczęły miesiączkować, spóźniający się okres nie jest niczym odbiegającym od normy. Lekarze zwracają uwagę, że regulowanie się cyklu trwa od około 5 do 6 lat od momentu menarche, czyli pierwszej miesiączki. Jeśli po tym okres nie pojawia się w regularnym rytmie, należy skonsultować się z ginekologiem.

Spóźniona miesiączka a menopauza

Opóźnienie okresu u osób między 45. a 55. rokiem życia może oznaczać początek premenopauzy. W jej trakcie zachodzą zmiany hormonalne mające przygotować organizm do ostatniego krwawienia menstruacyjnego. W okresie menopauzalnym wygasają funkcje jajników: obniża się stężenie estrogenu i gwałtownie spada poziom progesteronu.

Czy można „wywołać” spóźniający się okres?

Kiedy jeszcze chodziłam do liceum, spóźniający się okres był stałym punktem każdego miesiąca. Moja waga ciągle się wahała, a kroku dotrzymywał jej nastrój (należę do wybitnych „wrażliwców”, lata ciężkiej pracy zajęło mi zaprzestanie rozkładania na czynniki pierwsze wszystkich stresujących sytuacji). Kompletne rozregulowanie cyklu miesiączkowego również nie poprawiało mojego i tak chybotliwego stanu. No i cóż, zamiast zawitać w gabinecie ginekologa, rezolutnie obgadałam sprawę z koleżankami na przerwie. I tak oto rozpoczęła się moja przygoda z „wywoływaniem” okresu. Brzmi rytualnie i spirytualnie, niestety – zamiast sabatu czarownic było podmywanie okolic intymnych gorącą wodą i łykanie witaminy C. Wiecie, coś tam przeczytałyśmy na jakichś szemranych forach, coś tam czarowałyśmy między lekcjami i tak znalazłam się w samym środku błędnego koła mojego cyklu. Bo chyba nie muszę podkreślać, że nie zadziałało? ;)

Zarówno przyczyny spóźniania się okresu, jak i kwestie jego uregulowania powinny zostać skonsultowane z lekarzem. Specjalista może przepisać leki, które pozwolą na bezpieczne „wywołanie” miesiączki i poprawę jakości życia. Należą do nich między innymi tabletki antykoncepcyjne – schemat ich stosowania jest bardzo różny, zależny od samego rodzaju preparatu oraz preferencji osoby go przyjmującej. Więcej o tabletkach dowiesz się z naszego artykułu tutaj, a o antykoncepcji hormonalnej tutaj.

Ciepłe kąpiele z lampką wina w dłoni, masaż podbrzusza, wysiłek fizyczny – to niektóre z haseł, jakie możemy znaleźć w artykułach poświęconych domowym sposobom na spóźniający się okres (oczywiście po uprzednim wykluczeniu ciąży). Takie praktyki z pewnością zrelaksują ciało i umysł, jednak nie poradzą sobie, jeśli miesiączka opóźnia się z poważniejszych przyczyn. Podchodźmy więc z rezerwą do wszelkich tego typu wskazówek – sprawdziłam to na własnej skórze. ;)

Kiedy zgłosić się do lekarza z nieregularnymi miesiączkami?

Każdy spóźniający się okres warto skonfrontować z fachowym okiem lekarza. Jeżeli wykonano test ciążowy, wykluczono zajście w ciążę i wpływ czynników związanych z wymagającym trybem życia (stres, przemęczenie) – to poważniejsze schorzenia mogą opóźniać okres. Nie zwlekaj – szczególnie jeśli absencji miesiączki towarzyszą dodatkowe objawy (na przykład silne bóle brzucha, bóle pleców, nietypowe upławy z pochwy).