Sprawdzone źródło

Nasze standardy sprawdzania źródeł

You KNOW to tylko rzetelne informacje oraz aktualne i wiarygodne źródła. Teksty oznaczone jako „SPRAWDZONE ŹRÓDŁO” zostały zweryfikowane przez ekspertkę_a – dzięki temu masz pewność, że czytasz najwyższej jakości treści.

You KNOW

Zespół wstrząsu toksycznego (TSS) – co musisz o nim wiedzieć?

Aktualizacja: 5min.

Zespół wstrząsu toksycznego występuje rzadko, charakteryzuje się jednak wysoką śmiertelnością. Czym jest, jak się przed nim ustrzec i dlaczego tak często słyszy się o nim w kontekście tamponów?

Co to jest TSS (toxic shock syndrome)?

To bardzo poważna (a w skrajnych przypadkach nawet zagrażająca życiu!) i szybko postępująca choroba wywołana toksynami wytwarzanymi głównie przez bakterie gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus).

Do zakażenia może dojść poprzez kolonizację lub infekcję bakterii, gdy organizm nie ma wystarczająco wysokiej liczby przeciwciał, które uchroniłyby go przed działaniem toksyn. Najbardziej narażone są więc dzieci i młodzież (których układ odpornościowy nie jest jeszcze do końca rozwinięty) oraz osoby z osłabioną odpornością (przez choroby, przyjmowane leki i tym podobne).

Uwaga: bakterie gronkowca to mikroorganizmy w normalnych warunkach występujące na skórze, w nosie, w okolicach pach i pachwin czy w pochwie. Ich obecność nie wywołuje zwykle żadnych objawów – tylko mały procent ludzi posiada takie ich szczepy, które produkowałyby niebezpieczne toksyny, z kolei jeszcze mniejszy nie ma przeciwciał, które zwalczyłyby ich działanie. Na potrzeby tego tekstu na chwilę jednak załóżmy, że należysz do tego wąskiego grona. Co może przyczynić się do rozwoju choroby?

Kto jest narażony na wystąpienie zespołu wstrząsu toksycznego?

Dostajesz okres. W pośpiechu aplikujesz tampon i syczysz z bólu w momencie, gdy zbyt długi paznokieć uszkadza błonę śluzową – jednak szybko o tym zapominasz. Jesteś bardzo zajęta_ty, przez co nawet nie zauważasz, że od ostatniej wizyty w łazience minęło już ponad osiem godzin.

Ilustracja tamponu w pochwie

W tym czasie bakterie kolonizujące Twoją wulwę mogą uznać, że obcy obiekt znajdujący się w ciele zbyt długo – czyli wyjątkowo chłonny, nasiąknięty krwią menstruacyjną tampon – to świetne miejsce do rozmnażania i produkcji toksyn. W trakcie miesiączki odporność Twojego organizmu jest nieco niższa niż zwykle, przez co naturalnie istnieje większe ryzyko różnego rodzaju infekcji. Więcej o tym temacie przeczytasz w naszych artykułach: grzybica pochwy, bakteryjne zapalenie pochwy, opryszczka narządów płciowych.

Do zakażenia może dojść również podczas stosowania mechanicznych środków antykoncepcyjnych (takich jak spiralka czy wkładka wewnątrzmaciczna), w połogu, po poronieniu i jako powikłanie po zabiegach (głównie ginekologicznych, ale nie tylko).

Zespół wstrząsu toksycznego nie dotyczy jedynie osób z macicami! Może pojawić się także w przebiegu schorzeń i wskutek uszkodzeń skóry lub błony śluzowej – a oparzenia, odmrożenia, zanieczyszczone rany czy pogryzienia przez owady/zwierzęta mogą przecież przydarzyć się każdemu. Na szczęście zachowanie zasad podstawowej higieny (a już szczególnie w trakcie okresu!) w znacznym stopniu minimalizuje ryzyko jego wystąpienia. Potrzebujesz wskazówek? Zajrzyj tutaj – w jednym miejscu zebraliśmy kluczowe reguły higieny menstruacyjnej.

Wstrząs toksyczny – objawy

W pierwszej fazie zespołu wstrząsu toksycznego objawy są stosunkowo łagodne. Na początku choroby mogą pojawić się:

  • dolegliwości bólowe podbrzusza,
  • złowonna wydzielina z pochwy,
  • ból mięśni i głowy,
  • ból gardła,
  • lekkie podwyższenie temperatury ciała,
  • ogólne złe samopoczucie.

Niezależnie od ich nasilenia należy niezwłocznie pozbyć się wszelkich ciał obcych (tamponu, kubeczka menstruacyjnego) i skontaktować się z ginekologiem_ożką, aby wykluczyć TSS. Natychmiastowa reakcja ma kluczowe znaczenie, jako że choroba może dalej postępować i stosunkowo szybko zasiać większe spustoszenie.

Ilustracja kubeczka menstruacyjnego w pochwie

W kolejnej fazie choroby niezbędne jest leczenie w warunkach szpitalnych. Pojawić się mogą:

  • wysoka gorączka (około 40 stopni Celsjusza),
  • spadek ciśnienia i przyspieszenie akcji serca wywołane obecnością toksyn bakteryjnych we krwi,
  • senność, dezorientacja, zawroty głowy i utrata przytomności,
  • zaburzenia pracy organów wewnętrznych (biegunka i wymioty).

W ciągu około 3 dni zauważyć można specyficzną, ogniście czerwoną wysypkę, która jest płaska i bieleje pod wpływem nacisku. Wystąpić mogą także zapalenie gardła i spojówek, a także zaczerwienienie błony śluzowej pochwy. W końcowej fazie TSS pojawia się złuszczanie naskórka na dłoniach, stopach i w okolicach miejsc intymnych – w miejscach, które wysypka zaatakowała najbardziej.

Zespół wstrząsu toksycznego – leczenie

We wczesnym stadium TSS wdraża się leczenie antybiotykami po wizycie ambulatoryjnej. W wyjątkowo ciężkich przypadkach stosować należy immunoglobuliny (specjalne przeciwciała, które neutralizują działanie toksyn). Wykonywane są posiewy krwi, aby zidentyfikować toksyny bakterii odpowiedzialnej za zakażenie.

Ciekawostka dotycząca TSS: w latach 70. ubiegłego wieku produkowano tampony zawierające karboksymetylocelulozę, która co prawda pozwalała chłonąć dwudziestokrotność wagi samego tamponu, ale jednocześnie potęgowała rozwój bakterii. Od momentu wykrycia skutku ubocznego i wprowadzenia zakazu używania tej substancji liczba zakażeń TSS automatycznie spadła. Niestety, wizerunek tamponów został już skalany i do tej pory nie udało całkowicie sprać tej plamy.

Profilaktyka TSS

Ilustracja z tamponem i podpaską o metodach na zmniejszenie ryzyka wystąpienia TSS

Zacznijmy od podstaw. Przede wszystkim:

  • Zachowuj zasady higieny podczas miesiączki: regularnie zmieniaj tampony, nigdy nie rzadziej niż co osiem godzin. Staraj się wybierać te o mniejszej chłonności – w zależności od obfitości Twojego okresu (jest taka ogólna zasada, według której im bardziej chłonny tampon, tym większe ryzyko wstrząsu toksycznego).
  • Nie stosuj tamponów poza cyklem w celu wchłaniania innej wydzieliny niż miesiączkowa. No, możesz ewentualnie zatamować tamponem krwotok z nosa – pamiętasz Steve’a z Seksu w wielkim mieście? ;)
  • Na noc wybierz raczej podpaskę lub kubeczek menstruacyjny, a jeśli nie masz takiej możliwości – zaaplikuj tampon tuż przed snem i wymień go tuż po przebudzeniu.
  • Ustaw budzik, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że będziesz spać dłużej niż osiem godzin.

W razie potrzeby zachowaj ulotkę załączoną do opakowania tamponów. Niby drobnostka, ale ich producenci zamieszczają tam wszystkie niezbędne informacje na temat ewentualnych skutków ubocznych, a dodatkowo mają obowiązek regularnie je aktualizować. Jak to mówią – przezorna_ny zawsze zabezpieczona_ny.

  • A. Ross; H.W. Shoff, Toxic Shock Syndrome, StatPearls Publishing LLC 2021, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459345/ [dostęp z dn. 18.01.2021].
  • Toxic Shock Syndrome, med. rev. H.D. Bhargava, https://www.webmd.com/women/guide/understanding-toxic-shock-syndrome-basics#2 [dostęp z dn. 02.11.2021].
  • S. Vostral, Toxic shock syndrome, tampons and laboratory standard–setting, „Canadian Medical Association Journal” 2017, vol. 189, i. 20, E726-728, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5436965/ [dostęp z dn. 18.01.2021].
  • Pokaż Ukryj źródła źródeł

    Data dodania: 06/08/2022

    Data aktualizacji: 16/08/2022

    Sprawdź, co nowe i uwielbiane ✨

    • Zestaw: 2 x More COLLAGEN
      Zestaw: 2 x More COLLAGEN
      4.6 (1040 opinii)

      2x wysokowchłanialny kolagen w PYSZNYCH smakach do wyboru

      OD 305,99 ZŁ
      Bestseller
    • Krem BB korygujący zaczerwienienia
      Krem BB korygujący zaczerwienienia
      4.6 (144 opinie)

      Transformująca formuła z zielonym pigmentem

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
      Nowość
    • Tampony z bawełny organicznej
      Tampony z bawełny organicznej
      4.8 (1090 opinii)

      100% bawełny organicznej w wersji mini, regular lub super

      OD 15,29 ZŁ
      Bestseller
    • More COLLAGEN - róża malina; kolagen bez cukru, w proszku, do picia
      More COLLAGEN
      4.6 (641 opinii)

      Pielęgnacja od wewnątrz bez rybiego posmaku!

      OD 169,99 ZŁ
      Bestseller
    • Nawilżający tint do twarzy
      Nawilżający tint do twarzy
      4.6 (307 opinii)

      Naturalnie wyrównany koloryt i zdrowy glow skóry

      OD 59,49 ZŁ
      Bestseller
      Nowość
    • Zestaw: róż, rozświetlacz i bronzer w sticku
      Zestaw: róż, rozświetlacz i bronzer w sticku
      4.8 (644 opinie)

      Pełny makijaż w trzech stickach

      OD 118,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: konturówka i balsam peptydowy
      Zestaw: konturówka i balsam peptydowy
      4.6 (663 opinie)

      Stwórz spójny i efektowny makijaż ust

      OD 55,24 ZŁ
      Bestseller
    • Podpaski z bawełny i bambusa
      Podpaski z bawełny i bambusa
      4.8 (278 opinii)

      Więcej oddechu, więcej chłonności

      OD 16,14 ZŁ
      Bestseller
    • Maślan sodu FORTE
      Maślan sodu FORTE
      4.9 (44 opinie)

      Aż 1000 mg kwasu masłowego w porcji

      OD 76,49 ZŁ
      Bestseller
    • Antyperspirant roll-on przeciw nadmiernemu poceniu się
      Antyperspirant roll-on przeciw nadmiernemu poceniu się
      4.6 (446 opinii)

      Ochrona przez 48 godzin – bez naruszania mikrobiomu skóry.

      OD 38,24 ZŁ
      Bestseller
    • Serum przeciw wrastającym włoskom
      Serum przeciw wrastającym włoskom
      4.4 (306 opinii)

      Ulga od wrastających włosków w formie roll-on

      OD 48,44 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: na wrastające włoski
      Zestaw: na wrastające włoski
      4.7 (713 opinii)

      Duet na wrastające włoski i niedoskonałości po goleniu

      OD 77,34 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw LIQUID GLOW: Nawilżający tint i Rozświetlacz do twarzy i ciała
      Zestaw LIQUID GLOW: Nawilżający tint i Rozświetlacz do twarzy i ciała
      4.7 (432 opinie)

      Wyrównany koloryt i efekt pearl glow

      OD 93,49 ZŁ
      Bestseller
    • Zmiękczający krem do rąk i stóp z kwasami AHA
      Zmiękczający krem do rąk i stóp z kwasami AHA
      4.8 (200 opinii)

      Kompleksowa pielęgnacja dłoni i stóp w jednym produkcie

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: wygładzające trio do ciała
      Zestaw: wygładzające trio do ciała
      4.8 (343 opinie)

      Rutyna pielęgnacji skóry problematycznej

      OD 127,49 ZŁ
      Bestseller
    • Utrwalający żel do brwi
      Utrwalający żel do brwi
      4.6 (445 opinii)

      Pożądany kształt i naturalny wygląd brwi

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Podpaski z bawełny organicznej
      Podpaski z bawełny organicznej
      4.8 (2016 opinii)

      100% bawełny organicznej, w wersji na dzień lub na noc

      OD 16,14 ZŁ
      Bestseller
    • Ochronny płyn do higieny intymnej
      Ochronny płyn do higieny intymnej
      4.9 (305 opinii)

      Ulga w nawracających infekcjach intymnych

      OD 21,24 ZŁ
      Bestseller
    • Kuracja złuszczająca do twarzy i ciała 100ml Skóra wrażliwa i skłonna do wyprysków
      Kuracja złuszczająca do twarzy i ciała
      4.6 (1466 opinii)

      Pożegnaj krostki z twarzy, pleców i pośladków!

      OD 67,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: roll-ony do rutyny golenia
      Zestaw: roll-ony do rutyny golenia
      4.6 (578 opinii)

      Wyroluj wrastające włoski i podrażnienia po goleniu

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: kompleksowa rutyna golenia
      Zestaw: kompleksowa rutyna golenia
      4.7 (3695 opinii)

      Wszystko czego potrzebujesz do idealnej gładkości

      OD 161,49 ZŁ
      Bestseller
    • Łagodzący płyn do higieny intymnej
      Łagodzący płyn do higieny intymnej
      4.9 (2567 opinii)

      Skutecznie myje, koi i reguluje poziom pH

      OD 18,69 ZŁ
      Bestseller
    • Kojące serum do twarzy z witaminą C
      Kojące serum do twarzy z witaminą C
      4.7 (379 opinii)

      Przywraca cerze naturalny blask i koi podrażnienia

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
    • Chusteczki do higieny intymnej
      Chusteczki do higieny intymnej
      4.9 (1001 opinii)

      Delikatne, spłukiwalne, z kojącym pantenolem

      OD 11,89 ZŁ
      Bestseller
    • Wkładki higieniczne
      Wkładki higieniczne
      4.6 (1220 opinii)

      100% bawełny organicznej, 20 lub 40 szt. w opakowaniu

      OD 16,14 ZŁ
      Bestseller
    • Delikatny dezodorant pod pachy i biust
      Delikatny dezodorant pod pachy i biust
      4.4 (2173 opinie)

      Dla wrażliwej skóry, 0% alkoholu, aluminium i sody oczyszczonej

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Olejek intymny
      Olejek intymny
      4.9 (1715 opinii)

      Koi podrażnienia, zapobiega krostkom

      OD 42,49 ZŁ
      Bestseller
    • Nawilżający żel do mycia twarzy i okolic oczu
      Nawilżający żel do mycia twarzy i okolic oczu
      4.7 (502 opinie)

      Delikatne i skuteczne oczyszczanie wrażliwej cery

      OD 42,49 ZŁ
      Bestseller
    • Regenerujący krem do twarzy i okolic oczu
      Regenerujący krem do twarzy i okolic oczu
      4.8 (416 opinii)

      Nawilżający dermokosmetyk dla aksamitnej i miękkiej skóry

      OD 84,99 ZŁ
      Bestseller
    • Żel intymny
      Żel intymny
      4.8 (743 opinie)

      Bogate nawilżenie, większa frajda z seksu

      OD 33,99 ZŁ
      Bestseller
    • Krem do golenia
      Krem do golenia
      4.8 (550 opinii)

      Łagodzi podrażnienia, daje superpoślizg

      OD 42,49 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: trio do golenia
      Zestaw: trio do golenia
      4.8 (3643 opinie)

      Skonfiguruj własną delikatną rutynę golenia w trzech krokach

      OD 91,79 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: 2 dermokosmetyki dla wrażliwej cery
      Zestaw: 2 dermokosmetyki dla wrażliwej cery
      4.7 (1253 opinie)

      Dwa łagodne dermokosmetyki delikatne dla skóry wrażliwej

      OD 127,49 ZŁ
      Bestseller
    • Peeling do okolic intymnych
      Peeling do okolic intymnych
      4.9 (377 opinii)

      Powiedz „pa, pa” czerwonym krostkom

      OD 39,09 ZŁ
      Bestseller
    • Zestaw: olejek intymny i żel intymny
      Zestaw: olejek intymny i żel intymny
      4.9 (2602 opinie)

      Absolutne hity, łagodzą suchość, krostki, podrażnienia

      OD 67,99 ZŁ
      Bestseller
    • Omega-3 PRO
      Omega-3 PRO
      5.0 (55 opinii)

      Codzienne wsparcie dla serca i mózgu

      OD 84,99 ZŁ
      60 porcji
      Bestseller
    Zobacz produkty